Boek 7 Artikel 52 (7:52 BW)

De bijzondere regels over financiële zekerheid gelden niet voor iedereen. Dit artikel bepaalt dat ten minste een van de partijen bij de overeenkomst een overheidsinstantie, een centrale bank, een internationale financiële instelling, een onder toezicht staande financiële onderneming of een instelling uit de afwikkeling van effecten- en derivatenverkeer moet zijn. En het sluit de particulier uitdrukkelijk uit: doet er een natuurlijk persoon mee die niet voor beroep of bedrijf handelt, dan geldt de titel niet.

Welke partijen de regeling openen

• Overheidsinstanties. Daaronder vallen instellingen uit de overheidssector van EU-lidstaten die met het beheer van de overheidsschuld zijn belast of daarbij een rol spelen, en instellingen die zijn gemachtigd om voor klanten rekeningen aan te houden.
• Centrale banken en internationale instellingen. Nationale centrale banken en de Europese Centrale Bank, maar ook het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Investeringsbank, multilaterale ontwikkelingsbanken en de Bank voor Internationale Betalingen.
• Financiële ondernemingen onder toezicht. Banken, beheerders, beleggingsinstellingen, beleggingsondernemingen, financiële instellingen en levens- of schadeverzekeraars, zoals de Wet op het financieel toezicht die omschrijft.
• De infrastructuur van de markt. Centrale tegenpartijen, afwikkelende instanties en verrekeningsinstituten in de zin van de Faillissementswet, en gereglementeerde instellingen die actief zijn op de markten voor termijnrechten, opties en derivaten.

- Vertegenwoordigers. Een niet-natuurlijke persoon die als trustee of anderszins optreedt namens bijvoorbeeld obligatiehouders of namens een van de hierboven genoemde instellingen.

De consument valt er altijd buiten

Het tweede lid is een harde grens. Zodra een van de partijen een natuurlijk persoon is die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, is deze titel niet van toepassing. Dat betekent niet dat zo iemand geen zekerheid kan geven, maar dat het gewone zekerhedenrecht van Boek 3 dan onverkort geldt, met de waarborgen die daarbij horen: de gebruikelijke regels over de manier van uitwinnen en de bescherming tegen toe-eigening zonder meer.

Iemand die bij zijn bank belegt met geleend geld en daarvoor zijn effectenportefeuille verpandt, valt dus niet onder deze titel zolang hij privé handelt. Doet een beleggingsonderneming hetzelfde bij een bank, dan valt die afspraak er wel onder en gelden de soepeler regels over gebruik, verkoop en verrekening.

Waarom die afbakening bestaat

De regeling is bedoeld om zekerheden op de financiële markten snel en zonder formaliteiten te kunnen uitwinnen. Dat past bij partijen die dagelijks met onderpand werken en die het risico kunnen overzien. Voor een particulier zou dezelfde snelheid juist gevaarlijk zijn: hij zou zijn effecten kunnen kwijtraken via een toe-eigening waarvan hij de gevolgen niet overziet. De wetgever heeft die groep daarom bewust buiten de deur gehouden.

In de praktijk

Wie een contract onder ogen krijgt waarin naar deze titel wordt verwezen, controleert eerst wie de partijen zijn. Staat er aan één kant geen kwalificerende instelling, of aan de andere kant een particulier, dan mist de titel toepassing en werken bedingen over vrij gebruik van het onderpand of over toe-eigening niet zoals ze bedoeld zijn. Wat de titel precies inhoudt, volgt uit artikel 7:51 BW en uit artikel 7:53 BW tot en met artikel 7:55 BW.