Boek 7 Artikel 965 (7:965 BW)

Artikel 7:965 BW geeft de begrippen waarmee de afdeling over sommenverzekering werkt. De verzekerde is degene op wiens leven of gezondheid de verzekering betrekking heeft. De begunstigde is degene die is aangewezen om de uitkering te ontvangen. En onder uitkering worden ook enkele bijzondere bedragen begrepen die de wet verderop met zoveel woorden aanwijst, zoals het bedrag dat beschikbaar komt wanneer voortzetting na premieachterstand niet mogelijk blijkt.

Drie rollen die uiteenlopen

Bij een sommenverzekering zijn er vaak drie verschillende personen in het spel. De verzekeringnemer sluit de overeenkomst en betaalt de premie. De verzekerde is de persoon om wiens leven of gezondheid het draait; hij hoeft zelf geen partij te zijn. De begunstigde ontvangt het geld. Bij een levensverzekering die een ouder sluit op zijn eigen leven ten behoeve van zijn kind, zijn dat drie rollen die over twee personen zijn verdeeld. Wie wat mag doen, hangt af van de rol: opzeggen en wijzigen doet de verzekeringnemer, de uitkering vorderen doet de begunstigde.

Waarom de begunstigde apart wordt genoemd

De begunstigde ontleent zijn recht aan een aanwijzing en niet aan het contract dat hij zelf heeft gesloten. Die aanwijzing kan worden gewijzigd, kan vervallen en moet in bepaalde gevallen worden aanvaard voordat er een onherroepelijk recht ontstaat. De artikelen die op deze bepaling volgen, werken dat uit: hoe je aanwijst, wanneer een aanwijzing vervalt en wat er gebeurt als de begunstigde eerder overlijdt dan de verzekerde. Zonder een heldere omschrijving van het begrip zou dat stelsel niet werken.

Wat onder uitkering valt

Uitkering is meer dan alleen het bedrag dat bij overlijden of bij het bereiken van een einddatum wordt betaald. De wet rekent er ook de bedragen onder die in een viertal met name aangewezen gevallen beschikbaar komen: bij de afwikkeling van kleine premievrij verzekerde bedragen, wanneer voortzetting na premieachterstand niet mogelijk is, wanneer de verzekerde overlijdt door een oorzaak die van de dekking is uitgesloten, en wanneer de verzekeraar opzegt omdat de mededelingsplicht niet is nagekomen. Dat is van belang omdat de regels over de rechten van de begunstigde en over de bescherming van die rechten dan ook op die bedragen van toepassing zijn.

Een voorbeeld. Een moeder sluit een levensverzekering op haar eigen leven en wijst haar dochter als begunstigde aan. De moeder is verzekeringnemer en verzekerde, de dochter begunstigde. Zolang de moeder leeft, kan de dochter geen betaling vragen; wel kan zij in bepaalde gevallen de aanwijzing aanvaarden, waarna die niet zomaar meer te wijzigen is. Raakt de moeder achter met de premie en blijkt voortzetting van de verzekering niet mogelijk, dan geldt het bedrag dat daardoor beschikbaar komt eveneens als uitkering. Koopt zij de verzekering uit eigen beweging af, dan valt de afkoopwaarde daar niet onder; die komt haar als verzekeringnemer toe.

In de praktijk

Controleer bij elke levens- of ongevallenverzekering wie er als begunstigde staat vermeld en of dat nog klopt na een scheiding, een huwelijk of de geboorte van kinderen. Een verouderde aanwijzing leidt tot uitkomsten die niemand heeft gewild, en na overlijden is dat niet meer te herstellen. Leg wijzigingen schriftelijk vast bij de verzekeraar; alleen wat daar bekend is, telt.