Boek 7 Artikel 966 (7:966 BW)

Artikel 7:966 BW geeft de verzekeringnemer bij een sommenverzekering de regie over de vraag wie het geld krijgt. Door een schriftelijke mededeling aan de verzekeraar kan hij zichzelf aanwijzen, een of meer anderen aanwijzen naast of in plaats van zichzelf, en daarbij bepalen of iemand het volle recht krijgt of slechts een beperkt recht. Hij kan het recht op uitkering ook onder bewind stellen, en hij kan zo'n beslissing later herroepen of wijzigen.

Schriftelijk aan de verzekeraar

De vorm is streng en dat is met opzet. Een aanwijzing werkt pas als zij schriftelijk aan de verzekeraar is meegedeeld. Een aantekening in een testament, een brief aan de begunstigde of een mondelinge belofte is dus niet genoeg. De verzekeraar moet uit zijn eigen administratie kunnen opmaken aan wie hij moet betalen, en dat moet ook na overlijden nog vast te stellen zijn. Van dit vormvoorschrift kan niet worden afgeweken.

Hoofdgerechtigde of beperkt gerechtigde

Een begunstigde kan hoofdgerechtigde zijn, wat betekent dat het recht op uitkering hem zelf toekomt; wie recht heeft op een deel van de verzekerde som, is voor dat deel dus ook hoofdgerechtigde. Beperkt gerechtigd is hij wanneer op het recht op uitkering een beperkt recht rust, zoals een vruchtgebruik of een pandrecht. Zo kan een verzekeringnemer bijvoorbeeld regelen dat zijn partner het vruchtgebruik krijgt en de kinderen het kapitaal. Een aanwijzing als hoofdgerechtigde die is bedoeld als zekerheid, geldt als een aanwijzing als pandhouder; hetzelfde geldt in beginsel bij een aanwijzing tot aflossing van een schuld, tenzij die aanwijzing is beperkt tot wat werkelijk verschuldigd is.

Bewind over de uitkering

De verzekeringnemer kan bepalen dat het recht op uitkering onder bewind komt te staan. Dat is nuttig wanneer de begunstigde jong is, of niet goed met geld kan omgaan. Het bewind heeft dezelfde gevolgen als een bewind dat bij testament is ingesteld, met twee aanpassingen: de termijnen die daarvoor gelden beginnen pas te lopen zodra de uitkering of de eerste van een reeks uitkeringen opeisbaar wordt, en het bewind eindigt ook wanneer de verzekeringnemer en de begunstigde samen schriftelijk aan de bewindvoerder laten weten dat zij het opheffen, mits het niet in het belang van een ander is ingesteld.

De verzekeraar mag afwijzen

De verzekeraar hoeft niet elke constructie te accepteren. Zou een aanwijzing of wijziging de nakoming van zijn uitkeringsplicht onredelijk bemoeilijken, bijvoorbeeld door een onwerkbaar ingewikkelde verdeling, dan kan hij haar afwijzen. Hij moet dat wel binnen een maand na de aanwijzing of de wijziging aan de verzekeringnemer laten weten. Doet hij dat niet, dan staat de aanwijzing.

Een voorbeeld. Iemand wijst zijn partner aan als begunstigde en later, na een scheiding, zijn zoon. Hij stuurt de wijziging schriftelijk naar de verzekeraar. Omdat de zoon nog studeert, bepaalt hij daarbij dat het bedrag onder bewind komt. De verzekeraar reageert niet binnen een maand, dus zowel de wijziging als het bewind gelden. Was hij vergeten de wijziging door te geven, dan zou nog steeds zijn ex-partner de aangewezen begunstigde zijn.

In de praktijk

Controleer na elke grote levensgebeurtenis wie er als begunstigde staat en stuur wijzigingen altijd schriftelijk naar de verzekeraar. Bewaar de bevestiging. Houd er rekening mee dat een aanwijzing op een gegeven moment niet meer kan worden herroepen; wanneer dat is, staat in artikel 7:968 BW.