Boek 7 Artikel 967 (7:967 BW)

Verval van de begunstiging en de uitleg van begunstigingsclausules

Tenzij van een andere bedoeling blijkt, vervalt de aanwijzing van een begunstigde, indien hij overlijdt vóórdat: a. hij de aanwijzing heeft aanvaard, of b. een uitkering waarop de aanwijzing betrekking had, opeisbaar is geworden.
Is de begunstigde in hoedanigheid aangeduid, dan wordt de aanwijzing vermoed te zijn gedaan ten behoeve van hem die deze hoedanigheid bezit ten tijde dat de aanwijzing volgens artikel 968, onder b tot en met d, onherroepelijk wordt. Indien de begunstigde zowel bij naam als in hoedanigheid is aangeduid, wordt de aanwijzing vermoed te zijn gedaan ten behoeve van de bij naam aangewezen begunstigde.
In afwijking van het in lid 2 bepaalde strekt de begunstiging steeds ten behoeve van de begunstigde wiens aanwijzing door aanvaarding onherroepelijk is geworden, terwijl hij de in de aanwijzing aangeduide hoedanigheid bezat.
Zijn de als zodanig aangeduide erfgenamen van de verzekeringnemer of van de verzekerde als begunstigden aangewezen, dan worden daaronder diegenen verstaan die als erfgenamen tot de nalatenschap zijn geroepen, ongeacht of zij haar hebben aanvaard. Zij zijn tot de uitkering gerechtigd in dezelfde verhouding als waarin zij tot de nalatenschap zijn geroepen.
Is de nalatenschap van de verzekeringnemer of van de verzekerde als begunstigde aangewezen, dan komt het recht op uitkering toe aan de erfgenamen die de nalatenschap hebben aanvaard. Zij zijn tot de uitkering gerechtigd in dezelfde verhouding als waarin zij in de nalatenschap delen.
Zijn als zodanig aangeduide kinderen als begunstigden aangewezen, dan worden daaronder hun afstammelingen bij plaatsvervulling begrepen.
Indien een uitkering door de dood van de verzekerde opeisbaar wordt en deze en een begunstigde derde gelijktijdig zijn overleden, dan wel indien beiden zijn gestorven en men niet kan weten wie het eerst is overleden, valt, tenzij van een andere bedoeling blijkt, de uitkering niet aan die begunstigde ten deel.
Zolang geen derde als begunstigde is aangewezen, komt het recht op uitkering toe aan de verzekeringnemer. De verzekeringnemer wordt voorts geacht zichzelf als begunstigde te hebben aangewezen voor het geval dat geen aanwijzing van een derde als begunstigde gevolg heeft.

Toelichting

Artikel 7:967 BW geeft antwoord op de vragen die na een overlijden ontstaan over de begunstiging: geldt de aanwijzing nog, en wie is er precies bedoeld. Het bevat een vervalregel en een reeks uitlegregels voor de standaardformuleringen die op polissen worden gebruikt. Al die regels gelden alleen wanneer niet van een andere bedoeling blijkt; wat de verzekeringnemer duidelijk anders heeft geregeld, gaat voor.

Wanneer de aanwijzing vervalt

De aanwijzing vervalt wanneer de begunstigde overlijdt voordat hij haar heeft aanvaard, of voordat een uitkering waarop zij zag opeisbaar is geworden. Een begunstiging is dus geen vermogensrecht dat vanzelf naar de erfgenamen van de begunstigde gaat. Sterft de aangewezen persoon eerder, dan valt zijn plaats open en komt de volgende in aanmerking, of uiteindelijk de verzekeringnemer zelf.

Aanduiding in hoedanigheid

Vaak staat er geen naam op de polis maar een hoedanigheid, zoals 'de echtgenoot' of 'de partner'. Het tweede lid bevat dan een vermoeden: bedoeld is degene die de hoedanigheid bezit op het moment dat de aanwijzing volgens artikel 7:968 BW onherroepelijk wordt, in de regel bij het overlijden van de verzekerde. Niet het moment waarop de polis werd gesloten is dus bepalend, maar het latere moment waarop de uitkering vast komt te liggen. Staan er zowel een naam als een hoedanigheid, dan gaat de naam voor. En heeft iemand de aanwijzing aanvaard terwijl hij de genoemde hoedanigheid bezat, dan blijft de begunstiging hem toekomen, ook als die hoedanigheid later verandert.

Erfgenamen, nalatenschap en kinderen

Erfgenamen als zodanig aangewezen: bedoeld zijn degenen die als erfgenaam tot de nalatenschap worden geroepen, of zij haar nu hebben aanvaard of niet, ieder in dezelfde verhouding als waarin zij tot de nalatenschap zijn geroepen.
De nalatenschap aangewezen: dan komt het recht toe aan de erfgenamen die de nalatenschap hebben aanvaard, ieder naar zijn aandeel daarin.
Kinderen aangewezen: daaronder vallen ook hun afstammelingen bij plaatsvervulling, zodat een kleinkind de plaats inneemt van een eerder overleden kind.

Het verschil tussen de eerste twee zit in de kring van gerechtigden. Zijn de erfgenamen als zodanig aangewezen, dan telt ieder mee die tot de nalatenschap is geroepen, ook wie haar niet heeft aanvaard. Is de nalatenschap zelf aangewezen, dan komt het recht alleen toe aan de erfgenamen die haar wel hebben aanvaard. In beide gevallen ontlenen zij hun aanspraak aan de verzekering.

Gelijktijdig overlijden

Wordt een uitkering opeisbaar door de dood van de verzekerde en zijn hij en de begunstigde tegelijk overleden, of is niet vast te stellen wie het eerst stierf, dan komt de uitkering niet aan die begunstigde toe, tenzij van een andere bedoeling blijkt. Zo wordt voorkomen dat het geld via de nalatenschap van de begunstigde ergens terechtkomt waar niemand het heeft gewild.

Een voorbeeld. Een grootmoeder heeft op haar overlijdensrisicoverzekering 'mijn kinderen' als begunstigden laten opnemen. Zij had drie kinderen, van wie er één enkele jaren voor haar is overleden en zelf twee kinderen naliet. Bij het overlijden van de grootmoeder wordt de uitkering verdeeld tussen de twee levende kinderen en, voor het deel van het overleden kind, diens twee kinderen samen. Had zij de kinderen bij naam genoemd zonder verdere aanduiding, dan had de vraag wie het deel van het overleden kind krijgt anders kunnen uitvallen.

In de praktijk

Lees de begunstigingsclausule letterlijk en vraag je af wat er gebeurt in de volgorde die er staat. Zolang geen derde is aangewezen, komt het recht op uitkering toe aan de verzekeringnemer zelf, en hij wordt geacht zichzelf te hebben aangewezen voor het geval geen enkele aanwijzing van een derde effect heeft. Actualiseer de clausule na een scheiding, een nieuw huwelijk of de geboorte van kinderen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst