Wat speelt er?
Een samenwerking als maatschap of vof begint met inbreng. Elke deelnemer moet iets inbrengen in de gemeenschap: dat kan geld zijn — een kapitaalinbreng in de vof —, maar ook goederen zoals machines of een pand, of arbeid en kennis. Juist die inbreng van ieder maakt het tot een echte samenwerking en niet slechts een lening of een dienstverband.
In ruil voor die inbreng deel je in het voordeel: de winst. Hoe je de winst in een vof of maatschap verdeelt, mogen de vennoten in principe zelf afspreken in het vennootschapscontract. Vaak wordt verdeeld naar rato van ieders inbreng, maar je kunt ook andere afspraken over de winstverdeling maken, bijvoorbeeld dat wie meer uren maakt een groter deel krijgt.
Spreek je niets af, dan vult de wet dit in. Voor de maatschap geldt dan een verdeling die aansluit bij ieders inbreng, waarbij iemand die alleen arbeid inbrengt wordt gelijkgesteld met wie het minste geld of goederen inbracht. Ook geldt: niet alleen de winst, ook het verlies wordt gedeeld — dat verlies delen hoort er in een maatschap nu eenmaal bij.
Er is één harde grens. Een afspraak waarbij alle winst naar één vennoot gaat, is nietig; dat mag niet. Zo'n eenzijdige verdeling past niet bij het idee dat je samen onderneemt om samen voordeel te behalen. Een afspraak waarbij iemand van elk verlies wordt vrijgesteld, mag onder voorwaarden wel.
Omdat onduidelijkheid over geld snel tot ruzie leidt, is het verstandig om inbreng en winstverdeling helder op papier te zetten. Leg vast wie wat inbrengt, hoe dat gewaardeerd wordt, hoe winst en verlies worden verdeeld en of vennoten geld uit de onderneming mogen opnemen. Dat voorkomt discussie aan het eind van het jaar.