Artikel 2:6 Awb: Taalgebruik in het bestuurlijk verkeer

Artikel 2:6 Awb bevat de hoofdregel voor de taal waarin de overheid communiceert: bestuursorganen en de personen die onder hun verantwoordelijkheid werken, gebruiken het Nederlands. Dat geldt voor besluiten, brieven, formulieren en mondeling contact. De norm richt zich tot het bestuur; aan de burger schrijft het artikel geen taal voor, al mag het bestuursorgaan van een anderstalig stuk wel een vertaling verlangen.

Waarom deze regel bestaat

De regel dient de rechtszekerheid en de controleerbaarheid van het bestuur. Een besluit moet begrijpelijk zijn voor degene tot wie het is gericht, voor derde-belanghebbenden en voor de rechter. Zou een bestuursorgaan naar believen in andere talen kunnen besluiten, dan zou de toegankelijkheid van het bestuursrecht onder druk komen te staan.

De uitzondering van het tweede lid

Er kan een andere taal worden gebruikt als aan twee voorwaarden tegelijk is voldaan: het gebruik van die taal is doelmatiger, én de belangen van derden worden er niet onevenredig door geschaad.

Doelmatiger kan het bijvoorbeeld zijn wanneer de aanvrager een buitenlandse onderneming is die geen Nederlands beheerst en alle betrokkenen het Engels machtig zijn, of wanneer een gesprek met een anderstalige inwoner nu eenmaal alleen in het Engels te voeren is. De tweede voorwaarde beschermt anderen: een omgevingsvergunning die alleen in het Duits wordt verleend, maakt het voor Nederlandse omwonenden onnodig moeilijk om te beoordelen of zij bezwaar moeten maken.

Het tweede lid geeft een bevoegdheid en geen recht van de burger op de taal van zijn keuze. Vrijblijvend is die bevoegdheid niet: uit de beginselen van behoorlijk bestuur kan in bijzondere gevallen voortvloeien dat het bestuursorgaan er gebruik van moet maken, bijvoorbeeld wanneer alleen op die manier duidelijk kan worden gemaakt waar de betrokkene aan toe is.

Het Fries staat in een eigen wet

Tot 2014 bevatte de Awb een uitgebreide regeling voor het gebruik van de Friese taal in de provincie Fryslân. Die bepalingen zijn overgeheveld naar de Wet gebruik Friese taal, die het Fries naast het Nederlands als officiële taal in het bestuurlijk verkeer in Fryslân erkent. Voor die provincie geldt dus een eigen, ruimere regeling; artikel 2:6 Awb wijkt daarvoor via de clausule "tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald".

Anderstalige stukken van de burger

Dient iemand een stuk in een andere taal in, dan mag het bestuursorgaan om een vertaling vragen. Doet het dat, dan hoort het daarvoor een redelijke termijn te geven, en bij bezwaar- en beroepschriften geldt de herstelregeling van artikel 6:6 Awb: het stuk mag niet zonder meer terzijde worden gelegd.

Andersom kan de zorgvuldigheid meebrengen dat het bestuursorgaan zelf voor vertaling of een tolk zorgt, bijvoorbeeld bij het horen in bezwaar. Dat volgt niet uit dit artikel, maar uit artikel 3:2 Awb en uit de zorgplicht voor passende ondersteuning in artikel 2:1 Awb.