Artikel 8:23 Awb: Wie treedt op namens een college?

Dit artikel beantwoordt een praktische vraag: als een bestuursorgaan uit meerdere personen bestaat, wie staat dan namens dat orgaan voor de bestuursrechter? Het antwoord is dat het college zelf een of meer van zijn leden aanwijst. Voor de Kroon geldt een aparte regel: die wordt vertegenwoordigd door de minister of ministers wie de zaak aangaat.

Zonder zo'n regel zou onduidelijk zijn of alle leden moeten verschijnen, of dat één lid genoeg is en wie dat dan bepaalt. Het artikel legt die keuze bij het orgaan zelf en niet bij de rechter.

Colleges als procespartij

Veel bestuursorganen zijn een college: het college van burgemeester en wethouders, gedeputeerde staten, het dagelijks bestuur van een waterschap, de gemeenteraad. Zij besluiten als collectief. Zou het collectief ook als collectief moeten procederen, dan zou elke zitting een vergadering worden. Het eerste lid voorkomt dat: het orgaan wijst een of meer leden aan die namens het geheel optreden.

Die aanwijzing is een interne beslissing van het orgaan. Het aangewezen lid vertegenwoordigt niet zichzelf, maar het orgaan, en is dus gebonden aan het standpunt dat het orgaan heeft ingenomen.

De Kroon

Het tweede lid regelt de vertegenwoordiging van de Kroon. Besluiten van de Kroon worden genomen bij koninklijk besluit, met medeondertekening door een of meer ministers. In een procedure treedt de minister op wie het aangaat, of treden de betrokken ministers samen op. Dat sluit aan bij de verantwoordelijkheidsverdeling: de minister die het besluit heeft medeondertekend, staat er ook voor bij de rechter.

Het verschil met een gemachtigde

Dit artikel gaat over de vraag wie het orgaan belichaamt, niet over de vraag wie het woord voert. In de praktijk verschijnt bij de rechtbank zelden een wethouder of een gedeputeerde: het bestuursorgaan laat zich vertegenwoordigen door een gemachtigde, meestal een juridisch medewerker van de eigen organisatie of een advocaat. Die mogelijkheid staat in artikel 8:24 Awb en geldt voor alle partijen, ook voor bestuursorganen.

Een voorbeeld. Een omwonende gaat in beroep tegen een vergunning die het college van burgemeester en wethouders heeft verleend. Op de zitting verschijnt een jurist van de gemeente met een machtiging, en daarnaast de betrokken wethouder om de bestuurlijke afweging toe te lichten. De jurist treedt op als gemachtigde; de wethouder is als aangewezen lid de belichaming van het orgaan. Beiden kunnen het woord voeren.

Het onderscheid wordt zichtbaar zodra de bestuursrechter partijen oproept om in persoon te verschijnen. Dan volstaat een gemachtigde niet en moet iemand komen die het orgaan zelf vertegenwoordigt.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: leg de aanwijzing vast, zeker als de rechter om verschijning in persoon vraagt. Een sluitende vastlegging voorkomt discussie op de zitting.
• Voor de burger: u procedeert tegen het orgaan, niet tegen de persoon die verschijnt. Richt uw beroepschrift dus tegen het college en niet tegen een individuele wethouder.
• Bij twijfel over de juiste wederpartij: kijk naar wie het besluit heeft genomen. Dat orgaan is de partij, en dit artikel bepaalt vervolgens wie namens dat orgaan optreedt.