Boek 7a Artikel 1789 (7a:1789 BW)

Dit artikel is een van de weinige bepalingen die de uitlener iets kosten. Heeft de lener tijdens de bruikleen buitengewone kosten moeten maken om de zaak te behouden, en waren die zo dringend dat hij de uitlener niet vooraf kon inlichten, dan moet de uitlener die kosten vergoeden. Het is de tegenhanger van artikel 7A:1785 BW, dat de gewone gebruikskosten juist bij de lener laat.

De drie voorwaarden

Het artikel stelt drie eisen, en zij zijn alle drie nodig. De kosten moeten buitengewoon zijn, dus niet horend bij het normale gebruik. Zij moeten noodzakelijk zijn geweest voor het behoud van de zaak, en dus niet voor het comfort of het gemak van de lener. En zij moeten zo dringend zijn geweest dat er geen gelegenheid was om de uitlener eerst te bereiken.

Waarom overleg zo zwaar telt

De derde voorwaarde is in de praktijk de lastigste. De zaak is van de uitlener, en het is dus in de eerste plaats aan hem om te beslissen wat er met zijn eigendom gebeurt en welke uitgave hij daarvoor over heeft. De lener mag alleen buiten hem om beslissen als de situatie dat afdwingt. Kon hij bellen of een bericht sturen en heeft hij dat nagelaten, dan draait hij op voor een uitgave die de eigenaar misschien anders had aangepakt.

Het gaat om behoud, niet om verbetering

De grens tussen behoud en verbetering is scherper dan zij lijkt. Een noodreparatie die voorkomt dat een machine onherstelbaar beschadigd raakt, is behoud. Een nieuwe, betere component inbouwen omdat dat toch handiger werkt, is dat niet, ook al is de zaak er meer waard door geworden. Wie in dat tweede geval een rekening indient, komt bij dit artikel niet ver.

Een voorbeeld

Een transportondernemer leent een aanhanger van een collega en merkt onderweg in het buitenland dat een wiellager gierend heet loopt. Doorrijden zou de as ruïneren. Het is zaterdagavond en de collega is onbereikbaar; hij laat het lager ter plaatse vervangen. Die kosten kan hij bij de uitlener neerleggen. Had hij in plaats daarvan de gelegenheid aangegrepen om meteen alle banden te laten vervangen omdat het profiel hem tegenviel, dan blijft dat deel van de rekening bij hemzelf.

In de praktijk

Probeer altijd eerst contact te zoeken en leg vast dat je dat hebt gedaan: een onbeantwoord telefoontje, een bericht met tijdstempel. Dat bewijs is precies wat je nodig hebt om aan te tonen dat overleg niet mogelijk was. Bewaar de factuur en, waar het kan, een foto van het defect. Voor de uitlener geldt de andere kant: wees bereikbaar tijdens een bruikleen, want juist die bereikbaarheid houdt de beslissing bij jou.