Artikel 13d Opiumwet: Vergoeding van de vernietigingskosten

Artikel 13d Opiumwet maakt het mogelijk dat een veroordeelde meebetaalt aan de kosten die ten laste van de staat komen om gevaarlijke voorwerpen te vernietigen. Het Openbaar Ministerie moet dat vorderen en de rechter beslist. Het gaat om voorwerpen die ernstig gevaar opleveren voor de leefomgeving of voor de volksgezondheid.

Wanneer de maatregel kan worden opgelegd

Er moet een veroordeling zijn wegens een feit uit artikel 10 Opiumwet, uit het eerste lid van artikel 10a Opiumwet, uit het eerste tot en met vijfde lid van artikel 11 Opiumwet, uit artikel 11a Opiumwet of uit artikel 11b Opiumwet. Daarnaast moet het gaan om vernietigingskosten in een van drie situaties.

• Onttrekking aan het verkeer — ten aanzien van die voorwerpen is de maatregel uit het Wetboek van Strafrecht opgelegd waarmee voorwerpen aan het verkeer worden onttrokken.
• Afstand gedaan — die maatregel had kunnen worden opgelegd, maar de veroordeelde heeft op de in artikel 116, tweede lid, onder c, Sv voorgeschreven wijze afstand van de voorwerpen gedaan.

- Machtiging tot vernietiging — op grond van artikel 117, eerste lid, Sv is een machtiging tot vernietiging verleend, voor zover het gaat om voorwerpen waarvan het ongecontroleerde bezit in strijd is met de wet of met het algemeen belang.

Waarom deze regeling bestaat

Het opruimen en vernietigen van gevaarlijke materialen kost geld, en die rekening komt bij de staat terecht. Deze bepaling verlegt die kosten naar degene die door zijn misdrijf de noodzaak van dat opruimen heeft veroorzaakt. Het is dus geen straf in de klassieke zin en ook geen schadevergoeding aan een slachtoffer, maar een maatregel met een financieel karakter.

Matiging en tenuitvoerlegging

De rechter is niet gebonden aan het volledige bedrag. Het tweede lid staat toe dat hij een lager bedrag vaststelt en verklaart daarbij een onderdeel van de regeling over de ontnemingsmaatregel uit het Wetboek van Strafrecht van overeenkomstige toepassing. Zo kan rekening worden gehouden met wat iemand redelijkerwijs kan betalen. Het derde lid bepaalt dat de maatregel op dezelfde wijze ten uitvoer wordt gelegd als die ontnemingsmaatregel.

Afbakening

Deze maatregel staat naast de straf en naast de andere financiële gevolgen. Artikel 12 Opiumwet kan de boetecategorie verhogen, artikel 13a Opiumwet regelt de verbeurdverklaring en de onttrekking aan het verkeer, en het afnemen van wederrechtelijk verkregen voordeel verloopt via het Wetboek van Strafrecht. Artikel 9a Opiumwet hangt hier rechtstreeks mee samen: op grond daarvan kan al tijdens het onderzoek beslag worden gelegd om het verhaal voor deze maatregel veilig te stellen.

In de praktijk

Voor een verdachte betekent dit dat de financiële kant van een zaak veel verder kan reiken dan de boete. Er kan al vroeg beslag liggen, en bij een veroordeling kan een vordering volgen die op de werkelijke kosten is gebaseerd. Voor de verdediging zijn twee vragen van belang: is de betrokkene voor die kosten verantwoordelijk te houden, en is het gevorderde bedrag deugdelijk onderbouwd? Ook de draagkracht kan bij het vaststellen van het bedrag meewegen.