Artikel 3b Opiumwet: Verbod op reclame voor verboden middelen

Artikel 3b Opiumwet verbiedt reclame voor de middelen waarop de verboden van artikel 2 Opiumwet, artikel 2a Opiumwet en artikel 3 Opiumwet zien. Het gaat om elke openbaarmaking die er kennelijk op is gericht de verkoop, de aflevering of de verstrekking van zo'n middel te bevorderen. Het verbod staat los van de vraag of er ook daadwerkelijk iets is verkocht: de uiting zelf is het verboden feit.

Wat onder openbaarmaking valt

De wet gebruikt een ruim begrip, maar er moet wel sprake zijn van een openbaarmaking: de uiting moet werkelijk naar buiten zijn gebracht, zodat het publiek haar kan zien, horen of lezen. Materiaal dat alleen is klaargelegd om later naar buiten te brengen, is nog geen openbaarmaking. Is die stap wel gezet, dan maakt het niet uit welk medium is gebruikt of hoe groot het publiek was. Denk aan een advertentie, een affiche, een aanduiding op of aan een pand, een folder, een filmpje of een bericht op een openbaar toegankelijk platform.

Het criterium: kennelijk gericht op bevordering

Beslissend is niet wat de maker in zijn hoofd had, maar wat de uiting redelijkerwijs uitstraalt. Het woord kennelijk verwijst naar een beoordeling van buitenaf: zou een gemiddelde waarnemer begrijpen dat de uiting bedoeld is om afzet te bevorderen? Daarmee vallen zowel de openlijke aanprijzing als de verhulde variant onder het verbod, terwijl een louter feitelijke of kritische mededeling erbuiten blijft.

• Wel — uitingen die aanzetten tot afname, prijzen of beschikbaarheid onder de aandacht brengen.

- Niet — berichtgeving, onderzoek of debat over drugsbeleid, zolang die niet op afzet is gericht.

De uitzondering voor voorlichting

Het tweede lid haalt medische en wetenschappelijke voorlichting buiten het verbod. Zonder die uitzondering zou het lastig worden om artsen, apothekers, onderzoekers en patiënten te informeren over middelen die in de zorg een plaats hebben. De uitzondering is beperkt tot dat kader: zij dekt voorlichting, geen aanprijzing die zich in medisch of wetenschappelijk jasje hult.

Afbakening

Artikel 3b Opiumwet staat naast de verbodsbepalingen zelf. Wie adverteert en daarnaast ook verkoopt of aflevert, kan met beide bepalingen te maken krijgen. Het artikel is bovendien van belang voor gedoogde verkooppunten: het gedogen van verkoop betekent niet dat het naar buiten aanprijzen daarvan is toegestaan, want dit verbod blijft gewoon gelden. Wel is er een grens. Een neutrale vermelding van een verkooppunt, zonder enige verwijzing naar wat daar wordt verkocht, is volgens de rechtspraak nog geen verboden openbaarmaking. Dat verandert zodra de uiting in woord of beeld naar drugs verwijst.

In de praktijk

Voor ondernemers, websitebeheerders en organisatoren is de vraag steeds of een uiting objectief bezien op afzet is gericht. Voor journalisten en onderzoekers biedt het tweede lid samen met de eis van kennelijke gerichtheid de ruimte om over het onderwerp te schrijven en te publiceren. Bij twijfel is het onderscheid tussen informeren en aanprijzen de lijn waarlangs de beoordeling loopt.