Artikel 8h Opiumwet: Zorgplicht voor hennep voor medisch onderzoek

Artikel 8h Opiumwet legt de minister een zorgplicht op. Hij moet ervoor zorgen dat er in Nederland genoeg hennep wordt geteeld voor wetenschappelijk onderzoek naar geneeskundige toepassingen van hennep, hasjiesj en hennepolie, of voor het maken van geneesmiddelen. Daarnaast moet hij ervoor zorgen dat wat daarvoor is geteeld ook werkelijk voor dat doel wordt gebruikt.

Een opdracht aan de overheid, geen verbod voor de burger

Deze bepaling verbiedt niets en verplicht geen burger tot iets. Zij richt zich uitsluitend tot de minister en beschrijft een resultaat waarvoor hij moet zorgen. Dat maakt het artikel ongebruikelijk in een wet die verder vooral verboden bevat, en het verklaart waarom het samen met artikel 8i Opiumwet moet worden gelezen: daar staan de instrumenten waarmee de minister deze opdracht uitvoert.

Twee kanten van dezelfde zorgplicht

• Voldoende aanbod — er moet genoeg worden geteeld voor onderzoek en voor geneesmiddelenproductie, zodat onderzoek en behandeling niet stilvallen door schaarste.

- Bestemming van de oogst — wat voor dat doel is geteeld, moet daar ook voor worden gebruikt. Zo blijft deze teelt gescheiden van elk ander circuit.

Waarom de wet dit regelt

Hennep valt onder het verbod van artikel 3 Opiumwet. Zonder een uitdrukkelijke voorziening zou onderzoek naar geneeskundige toepassingen praktisch onmogelijk zijn, omdat niemand langs legale weg aan grondstof kan komen. De wetgever heeft dat opgelost door de verantwoordelijkheid bij de minister te leggen in plaats van bij de markt: hij zorgt voor het aanbod, terwijl artikel 8i Opiumwet het aantal ontheffingen beperkt tot wat daarvoor nodig is.

Afbakening

Deze zorgplicht zegt niets over wat een patiënt zelf mag. Voor de individuele patiënt loopt de weg via een behandelaar en de apotheek, met artikel 4 Opiumwet en artikel 5 Opiumwet als kader. Wie zelf teelt, valt onder het verbod van artikel 3 Opiumwet, ook als het motief medisch is; een ontheffing voor eigen medicinaal gebruik wordt niet verleend. Alleen in zeer bijzondere omstandigheden heeft de Hoge Raad aanvaard dat zo'n teler een beroep op noodtoestand kan doen. Het artikel zegt evenmin iets over recreatief gebruik of over het beleid rond verkooppunten; dat is een kwestie van vervolgingsbeleid en niet van deze bepaling.

In de praktijk

Voor onderzoekers en producenten is dit artikel het aanknopingspunt om te onderbouwen dat hun project past binnen het doel waarvoor de wet ruimte laat. De feitelijke weg loopt daarna via artikel 8i Opiumwet: een overeenkomst met de minister en een ontheffing die daarbij aansluit. Voor een patiënt met vragen over een op hennep gebaseerd geneesmiddel is de behandelend arts of de apotheek het aangewezen adres.