Wanneer een tekening of model onder de omstandigheden als bedoeld in artikel 3.8 werd ontworpen, komt het auteursrecht inzake bedoelde tekening of model toe aan degene die overeenkomstig het in dat artikel bepaalde als de ontwerper wordt beschouwd.
Artikel 3.29 BVIE: Wie het auteursrecht krijgt bij een ontwerp in opdracht
Wie het auteursrecht krijgt bij een ontwerp in opdracht
Wettekst
Toelichting
Wordt een ontwerp gemaakt door een werknemer of in opdracht van een ander, dan wijst het verdrag niet de tekenaar maar de werkgever of de opdrachtgever aan als ontwerper. Dit artikel trekt die keuze door naar het auteursrecht: dat komt toe aan diezelfde persoon, zodat model en auteursrecht in één hand blijven.
De reden daarvoor is praktisch. Een productontwerp wordt bijna nooit door één persoon in volledige vrijheid bedacht; er zit een opdracht achter, een budget en een commercieel doel. Als het modelrecht dan bij de opdrachtgever ligt maar het auteursrecht bij de tekenaar, kan geen van beiden het ontwerp veilig exploiteren. Dit artikel voorkomt die splitsing.
Wanneer geldt het?
De regel haakt aan bij artikel 3.8 BVIE. Dat artikel wijst in twee gevallen een ander dan de feitelijke ontwerper aan. Ten eerste als een werknemer het ontwerp maakte in de uitoefening van zijn functie: dan geldt de werkgever als ontwerper. Ten tweede als het ontwerp op bestelling is gemaakt, mits die bestelling is gedaan met het oog op gebruik in handel of nijverheid van het voortbrengsel waarin het ontwerp is belichaamd. In beide gevallen geldt: behoudens andersluidend beding. Spreken partijen iets anders af, dan gaat die afspraak voor, en dan verschuift ook het auteursrecht mee.
Twee grenzen die vaak worden gemist
De eerste grens is de functie van de werknemer. Ontwerpen moet binnen zijn taak vallen. Een medewerker van de klantenservice die in het weekend uit liefhebberij een lampenkap tekent, ontwerpt niet in de uitoefening van zijn functie, ook niet als zijn werkgever de kap vervolgens leuk vindt.
De tweede grens is het commerciële doel van de bestelling. Gaat het om een ontwerp dat niet is besteld met het oog op gebruik in handel of nijverheid, bijvoorbeeld een sculptuur voor de tuin van de opdrachtgever, dan verschuift het ontwerperschap niet en blijft het auteursrecht bij de maker volgens de gewone regels van het auteursrecht.
Een voorbeeld
Een fabrikant van tuinmeubelen huurt een freelance ontwerper in voor een nieuwe stoelenlijn, bedoeld voor de verkoop via bouwmarkten. Er wordt niets afgesproken over rechten. Omdat de bestelling is gedaan met het oog op commercieel gebruik, geldt de fabrikant als ontwerper en komt ook het auteursrecht op de stoel hem toe. Ontwerpt diezelfde freelancer daarnaast een uniek exemplaar voor de directiekamer, zonder verkoopdoel, dan ligt dat anders en houdt hij zijn auteursrecht.
In de praktijk
- Voor opdrachtgevers: leun niet blind op deze regel. Leg in de opdrachtbevestiging vast dat het ontwerp bestemd is voor commercieel gebruik en dat alle rechten bij jou liggen. Dat scheelt bewijsdiscussies over de bedoeling van de bestelling.
- Voor ontwerpers: wil je je auteursrecht houden of alleen een gebruiksrecht verlenen, maak dan gebruik van de ruimte voor een andersluidend beding en zet dat op papier vóór je begint.
- Voor werkgevers: omschrijf ontwerpen expliciet als taak in de arbeidsovereenkomst of functieomschrijving van medewerkers die vormgeven.
- Bij overdracht: houd er rekening mee dat auteursrecht en modelrecht aan elkaar vastzitten, zoals artikel 3.28 BVIE bepaalt, en dat een overdracht schriftelijk moet en het hele Benelux-gebied moet betreffen op grond van artikel 3.25 BVIE.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie heeft het auteursrecht op een in opdracht ontworpen model?
Het hof had beslist dat bij een in opdracht ontworpen model de opdrachtgever op grond van art. 3.8 BVIE als ontwerper geldt, behoudens andersluidend beding, en dat het auteursrecht op dat model daarom aan de opdrachtgever toekomt. De Hoge Raad houdt die lijn in stand en beslist dat voor de toepassing van art. 3.29 in verbinding met art. 3.8 BVIE niet is vereist dat het model aan de beschermingsvoorwaarden van art. 3.1 lid 1 en art. 3.3 BVIE voldoet; voldoende is dat het voortbrengsel een model is in de zin van art. 3.1 lid 2 BVIE. Het cassatieberoep is verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.