Artikel 40a Aw: Eén termijn voor melodie en songtekst

Een lied bestaat vaak uit twee werken: een melodie en een tekst, gemaakt door twee verschillende mensen. Zonder een bijzondere regel zouden die twee lagen op verschillende momenten vrijkomen, met een lied dat je wel mag zingen maar niet spelen, of andersom. Dit artikel voorkomt die situatie door één termijn te laten gelden, berekend vanaf het sterfjaar van degene van beiden die het langst leeft.

De regel geldt alleen als de rechten op muziek en woorden bij verschillende personen berusten. Schreef één maker beide, dan is er geen probleem en geldt gewoon de hoofdregel van artikel 37 Aw.

Muziek en woorden als één geheel

De wet stelt zelf maar één voorwaarde: dat de rechten op de muziek en op de woorden bij verschillende personen berusten. Wat een muziekwerk met woorden precies is, vult zij niet in. Doorgaans wordt daaronder een lied verstaan waarin tekst en muziek bij elkaar horen. Bij een gedicht dat pas decennia later door iemand anders op muziek is gezet, is dat veel minder vanzelfsprekend en ligt het meer voor de hand uit te gaan van twee zelfstandige werken met elk hun eigen termijn.

Wat dit betekent voor gebruikers

Het gevolg is dat de melodie langer beschermd kan blijven dan je op grond van het leven van de componist zou verwachten, en de tekst langer dan op grond van het leven van de tekstdichter. Wie een oud lied wil opnemen, uitvoeren of in een reclamefilm gebruiken, moet dus de sterfjaren van beide makers kennen en met het laatste rekenen.

Een voorbeeld

Een koor wil een lied uit 1951 op de eigen website zetten in een nieuwe uitvoering. De componist overleed in 1968, de tekstschrijver in 1990. De termijn loopt vanaf 1 januari 1991 en eindigt pas na 2060. Het koor mag de opname dus niet zonder toestemming publiceren, ook niet als het alleen de melodie neuriet zonder de woorden: de gezamenlijke termijn dekt beide lagen.

In de praktijk

• Voor uitgevers en erven: registreer bij elk lied wie de muziek en wie de tekst schreef; zonder die splitsing is de termijn niet te berekenen.
• Voor gebruikers: ga niet af op het jaar van de eerste opname of plaat, maar op de twee sterfjaren.
• Bij twijfel over de eenheid: is tekst en muziek los van elkaar ontstaan, reken dan per werk apart en neem het werk met de langste termijn als praktische ondergrens.

Deze bepaling staat naast andere bijzondere rekenregels: artikel 40 Aw doet iets vergelijkbaars voor filmwerken en artikel 38 Aw voor werken zonder aangeduide maker.