Artikel 45da Aw: Proportionele vergoeding voor filmmakers

Filmmakers die hun rechten aan de producent hebben overgedragen, houden een eigen aanspraak op geld tegenover de partijen die de film daadwerkelijk aan het publiek tonen. Dit artikel legt die proportionele billijke vergoeding vast en maakt haar onopgeefbaar.

De gedachte erachter is dat een eenmalige betaling bij de opdracht geen recht doet aan een film die jarenlang wordt uitgezonden en doorgegeven. Daarom betaalt niet alleen de producent, maar ook wie de film richting publiek exploiteert. Proportioneel betekent dat de vergoeding meebeweegt met de omvang van dat gebruik.

Wie moet betalen

Bij openbaarmaking door doorgifte, de vorm die staat in artikel 12 Aw, eerste lid, onder 6°, is iedereen die zo openbaar maakt vergoedingsplichtig. Levert een omroep de programmadragende signalen rechtstreeks aan bij de doorgevende partij, de situatie van artikel 12c Aw, dan is alleen degene die daadwerkelijk uitzendt de vergoeding verschuldigd. Voor andere manieren om de film aan het publiek mee te delen geldt de plicht eveneens.

Wat er buiten valt

Beschikbaarstelling op aanvraag, waarbij het publiek zelf plaats en tijd kiest zoals bij een filmdienst, valt in beginsel niet onder deze vergoeding. Dat kan veranderen: artikel 45db Aw maakt het mogelijk de regeling ook daarop van toepassing te verklaren. Verder geldt de vergoeding niet voor een film waarvan de exploitatie als zodanig niet het doel is, zoals een instructiefilm die een organisatie voor intern gebruik laat maken.

Verplicht collectief beheer

De aanspraak wordt niet door de individuele maker geïnd, maar uitgeoefend door een collectieve beheersorganisatie. Dat is dezelfde constructie als bij doorgifte via de kabel, en de bepalingen daarover uit artikel 26a Aw werken door: de organisatie behartigt ook de belangen van makers die haar geen opdracht gaven, en voor vorderingen op de geïnde gelden geldt een vervaltermijn.

Wie de vergoeding verschuldigd is, moet die organisatie inzage geven in de stukken die nodig zijn om vast te stellen of, hoeveel en aan wie moet worden betaald. Zonder die informatie is een vergoeding die met het gebruik meebeweegt niet te berekenen. Nadere regels over de uitoefening kunnen bij algemene maatregel van bestuur worden gegeven.

Een voorbeeld. Een documentairemaker draagt zijn rechten over aan de producent en krijgt daarvoor een vast bedrag. Jaren later wordt de film doorgegeven aan de abonnees van een aanbieder. Die aanbieder is de makers een proportionele billijke vergoeding verschuldigd, te innen via de beheersorganisatie, ook al heeft hij alleen met de producent een contract gesloten en ook al heeft de maker zelf geen rechten meer.

In de praktijk

• Voor makers: sluit je aan bij de organisatie die deze vergoeding int; zelf factureren aan een uitzendende partij werkt hier niet.
• Voor uitzendende en doorgevende partijen: reken deze post in je tarieven mee en houd de gebruiksgegevens bij die je moet kunnen tonen.
• Voor producenten: je kunt deze aanspraak niet wegcontracteren; afstand doen is uitgesloten, ook met instemming van de maker.