Artikel 6 Aw: Werk gemaakt onder leiding en toezicht

Dit artikel verlegt het makerschap. Komt een werk tot stand naar het ontwerp van iemand anders en onder diens leiding en toezicht, dan geldt die ander als maker, niet degene die het werk feitelijk heeft uitgevoerd. De wet erkent daarmee dat de creatieve keuzes soms bij de regisserende partij liggen en de uitvoering het karwei van een assistent of vakman is.

Twee voorwaarden, allebei nodig

Er moet een ontwerp van de opdrachtgever zijn en er moet leiding en toezicht zijn geweest tijdens de uitvoering. Alleen een globale opdracht geven is niet genoeg: wie zegt dat hij een vrolijke tekening wil en verder alles overlaat aan de tekenaar, oefent geen leiding en toezicht uit en wordt dus geen maker. Andersom is meekijken zonder eigen ontwerp evenmin voldoende.

Waarom dat zo streng is

De hoofdregel blijft dat het auteursrecht toekomt aan degene die de creatieve keuzes maakt. Dit artikel is daarop een uitzondering en wordt daarom beperkt uitgelegd. Bij twijfel blijft het recht bij de uitvoerder, met alle gevolgen van dien voor de opdrachtgever die dacht eigenaar te zijn.

Geen dienstverband nodig

Anders dan bij artikel 7 Aw hoeft er geen arbeidsovereenkomst te zijn. Dit artikel kan dus juist spelen bij inhuur van zelfstandigen, stagiairs of ateliermedewerkers. Ontbreken ontwerp of toezicht, dan is er nog steeds een uitweg: de opdrachtgever kan het auteursrecht laten overdragen via artikel 2 Aw, of een licentie afspreken die dekt wat hij nodig heeft.

Een ontwerpbureau maakt een uitgewerkte huisstijl met kleurenschema, rasters en typografische regels en laat de losse iconen tekenen door een ingehuurde vormgever, die wekelijks feedback krijgt en de aanwijzingen verwerkt. Het bureau geldt dan als maker van die iconen. Vraagt hetzelfde bureau daarentegen een illustrator om vrij een reeks sfeerbeelden te maken bij een korte briefing, dan blijft de illustrator maker, ook al betaalt het bureau de rekening.

Waar het misgaat

• Aannemen dat betalen genoeg is. Een factuur schept geen auteursrecht; zonder overdracht of een geslaagd beroep op dit artikel blijft het recht bij de uitvoerder.
• Achteraf leiding en toezicht construeren. Wie zich hierop wil beroepen, moet aantonen dat er werkelijk een eigen ontwerp lag en dat er tijdens het maken is bijgestuurd; bewaar dus briefings, schetsen en feedbackrondes.
• Vergeten dat de uitvoerder ook rechten kan houden. Wordt de uitvoerder toch als maker aangemerkt, dan gelden ook zijn persoonlijkheidsrechten, waaronder zijn aanspraak op naamsvermelding.
• Het contract overslaan. Een korte clausule over overdracht of licentie voorkomt dat achteraf moet worden gediscussieerd over de vraag hoe intensief het toezicht was.