Boek 5 Artikel 23 (5:23 BW)

Een bal in de tuin van de buren, een drone in de boom, een kalf dat door een gat in de omheining is gelopen: dit artikel regelt wat dan mag. Is het voorwerp of het dier niet door opzet of grove nalatigheid van de eigenaar op andermans grond terechtgekomen, dan moet de grondeigenaar hem op zijn verzoek toestaan het op te sporen en weg te voeren. De keerzijde staat in het tweede lid: schade die daarbij ontstaat, moet worden vergoed, en de grondeigenaar heeft daarvoor een retentierecht.

Wanneer u het recht hebt

De regel geldt niet altijd. Wie zijn spullen bewust over de schutting gooit of zijn dieren welbewust laat lopen waar zij niet horen, kan zich er niet op beroepen: bij opzet of grove nalatigheid vervalt de aanspraak. Ook moet u erom vragen. U mag niet zelf het erf op lopen, zoeken en weer vertrekken; het is de grondeigenaar die toestemming moet geven nadat u het hebt verzocht. Hij mag daarbij redelijke voorwaarden stellen over het moment en de manier.

Wat de grondeigenaar moet dulden

Zijn plicht is beperkt maar echt. Hij moet u de gelegenheid geven te zoeken en het voorwerp of dier mee te nemen. Hij mag u niet weigeren omdat hij toch al ruzie met u heeft, en hij mag uw zaak niet houden of weggooien. Weigert hij zonder goede reden, dan houdt hij uw zaak zonder recht onder zich en kunt u afgifte vorderen zoals artikel 5:2 BW mogelijk maakt.

• Verzoek — vraag toestemming, val niet zomaar binnen.
• Geen opzet of grove nalatigheid — anders bestaat de aanspraak niet.

- Schade vergoeden — wat u bij het zoeken en weghalen kapotmaakt, betaalt u.

Schade en het retentierecht

Loopt u bij het zoeken door een border, breekt u een tak of maakt uw sleepwagen sporen in het gazon, dan betaalt u die schade aan de grondeigenaar. Om zeker te zijn dat dat ook gebeurt, geeft de wet hem een retentierecht op het voorwerp of het dier: hij mag afgifte opschorten totdat u hem hebt vergoed. Dat is een sterk drukmiddel en het maakt duidelijk dat het recht om iets op te halen geen vrijbrief is om schade aan te richten.

Een voorbeeld. Uw drone valt in de tuin van de buren, tussen de heg. U belt aan en vraagt of u hem mag ophalen. De buurman moet dat toestaan, maar mag afspreken dat het morgenochtend gebeurt in zijn bijzijn. Beschadigt u daarbij zijn heg, dan vergoedt u die schade, en tot dat is geregeld mag hij de drone onder zich houden. Gooide u de drone met opzet zijn tuin in, dan hebt u het recht uit dit artikel niet.

In de praktijk

Vraag het netjes, maak een afspraak en fotografeer de situatie voor en na. Voor de grondeigenaar is de les even eenvoudig: een teruggevraagde bal of een ontsnapt dier is geen onderhandelingsobject. Escaleert het tussen buren die met elkaar verder moeten, dan is een gesprek of mediation vrijwel altijd verstandiger dan een procedure die meer kost dan de zaak waard is.