Tot het instellen van rechtsvorderingen en het indienen van verzoeken ter verkrijging van een rechterlijke uitspraak die zowel het recht van de eigenaar als dat van de erfpachter betreft, is ieder van hen bevoegd, mits hij zorg draagt dat de ander tijdig in het geding wordt geroepen.
Boek 5 Artikel 95 (5:95 BW)
Procederen door de eigenaar of door de erfpachter
Wettekst
Toelichting
Op één zaak rusten twee rechten: dat van de eigenaar en dat van de erfpachter. Gaat een procedure over iets wat beide rechten raakt, dan rijst de vraag wie mag optreden. Artikel 5:95 BW beantwoordt die vraag ruim: ieder van hen is daartoe bevoegd, op één voorwaarde. Hij moet ervoor zorgen dat de ander tijdig in het geding wordt geroepen.
Ieder van beiden mag optreden
De bevoegdheid geldt voor rechtsvorderingen en voor verzoeken, dus zowel voor een dagvaardingsprocedure als voor een verzoekschriftprocedure. Zo hoeft niemand af te wachten of de ander in beweging komt. Dat is praktisch: de erfpachter merkt problemen met de zaak meestal het eerst, terwijl de eigenaar het belang heeft dat hij de zaak ooit onbeschadigd terugkrijgt.
Het gaat om procedures waarin over de zaak zelf wordt beslist, zoals een geschil over de eigendom van een strook grond die tot het perceel zou behoren, of over de vraag of een derde een zakelijk recht op het perceel heeft verkregen. De uitkomst daarvan bepaalt wat er van de zaak is, en dus ook wat het recht van de eigenaar en dat van de erfpachter waard is.
De ander moet worden opgeroepen
Een uitspraak over de zaak werkt door in het recht van degene die niet zelf de procedure begon. Daarom verbindt de wet de bevoegdheid aan de voorwaarde dat de ander tijdig in het geding wordt geroepen. Het is aan degene die de procedure start om daarvoor te zorgen. De veiligste weg is de oproeping meteen bij het begin van de procedure te regelen, zodat de ander vanaf de start kan deelnemen.
Wie dat nalaat, voldoet niet aan de voorwaarde waaronder de wet hem de bevoegdheid geeft. De wederpartij kan zich daarop beroepen, en de procedure kan daardoor stranden. Bovendien is een uitkomst die buiten de ander om tot stand komt zelden bruikbaar in de verhouding tussen eigenaar en erfpachter.
Wat het betekent voor de verhouding
De bepaling dwingt tot samenwerking tussen twee partijen die niet altijd hetzelfde willen. De erfpachter wil bijvoorbeeld snel een einde aan overlast; de eigenaar denkt op de langere termijn en let op de waarde van de grond. Door beiden in dezelfde procedure te betrekken, komt er één uitspraak die voor allebei geldt, in plaats van twee zaken met mogelijk verschillende uitkomsten.
Een voorbeeld. De buurman van een in erfpacht uitgegeven perceel gebruikt een strook grond als opslag en beroept zich op een oud recht. De erfpachter wil daartegen optreden. Hij kan de vordering zelf instellen, mits hij de eigenaar tijdig oproept. Andersom kan de eigenaar de procedure starten, mits hij de erfpachter erin betrekt. In beide gevallen bindt de uitspraak hen alle drie.
In de praktijk
Waarschuw elkaar zodra een geschil ontstaat dat de zaak raakt, ook als u nog niet aan procederen denkt; dat scheelt tijdverlies als het toch zover komt. Leg de oproeping vast en doe die aan het begin van de procedure. Kijk ook in de akte van vestiging en de algemene voorwaarden of daarin iets is geregeld over procedures die de zaak betreffen, zoals een plicht om de ander te informeren.