Boek 8 Artikel 1125 (8:1125 BW)

Instructierecht van de afzender tijdens het wegvervoer

De afzender is bevoegd zichzelf of een ander als geadresseerde aan te wijzen, een gegeven aanduiding van de geadresseerde te wijzigen, orders omtrent de aflevering te geven of te wijzigen dan wel aflevering vóór de aankomst ter bestemming van zonder transportbrief ten vervoer ontvangen zaken of, wanneer een transportbrief is afgegeven, van alle daarop vermelde zaken, te verlangen.
De uitvoering van deze instructies moet mogelijk zijn op het ogenblik, dat de instructies de persoon, die deze moet uitvoeren, bereiken en zij mag noch de normale bedrijfsuitvoering van de vervoerder beletten, noch schade toebrengen aan de vervoerder of belanghebbenden bij de overige lading. Doet zij dit laatste desalniettemin, dan is de afzender verplicht de geleden schade te vergoeden. Wanneer het voertuig naar een niet eerder overeengekomen plaats is gereden, is hij verplicht de vervoerder terzake bovendien een redelijke vergoeding te geven.
Deze rechten van de afzender vervallen al naarmate de geadresseerde op de losplaats zaken aanneemt of de geadresseerde van de vervoerder schadevergoeding verlangt omdat deze zaken niet aflevert.
Zaken, die ingevolge het eerste lid zijn afgeleverd, worden aangemerkt als ter bestemming afgeleverde zaken en de bepalingen van deze afdeling nopens de aflevering van zaken, alsmede de artikelen 1132, 1133, 1137 en 1138 zijn van toepassing.

Toelichting

Terwijl een zending onderweg is, kan de handel eromheen veranderen. Artikel 8:1125 BW geeft de afzender bij goederenvervoer over de weg daarom een instructierecht over zijn lading, met duidelijke grenzen en een prijskaartje.

Wat de afzender mag

Hij mag zichzelf of iemand anders als geadresseerde noemen, een eerder gedane aanwijzing veranderen, orders over de aflevering geven of aanpassen, en de zaken laten afleveren voordat de bestemming is bereikt. Is er geen transportbrief, dan geldt dat voor de ten vervoer ontvangen zaken; is er wel een transportbrief, dan alleen voor alle daarop vermelde zaken gezamenlijk.

De grenzen

De uitvoering moet mogelijk zijn op het moment dat de instructie degene bereikt die haar moet uitvoeren. Zij mag de normale bedrijfsuitvoering van de vervoerder niet beletten en geen schade toebrengen aan de vervoerder of aan belanghebbenden bij de overige lading. Gebeurt dat toch, dan moet de afzender die schade vergoeden.

Daar komt bij: is het voertuig naar een plaats gereden die niet eerder was overeengekomen, dan is de afzender de vervoerder bovendien een redelijke vergoeding schuldig. Het instructierecht is dus geen gratis flexibiliteit.

de instructie moet uitvoerbaar zijn op het moment van ontvangst
de normale bedrijfsvoering van de vervoerder mag er niet onder lijden

- extra kosten en schade komen voor rekening van de afzender

Wanneer het recht vervalt

De bevoegdheden doven uit naarmate de geadresseerde op de losplaats zaken aanneemt, of van de vervoerder schadevergoeding verlangt omdat die niet aflevert. Vanaf dat moment heeft de geadresseerde zelf positie gekozen en kan de afzender niet meer over de lading beschikken.

De gevolgen van vervroegde aflevering

Zaken die op grond van dit artikel eerder worden afgeleverd, gelden als op de bestemming afgeleverd. Daarop zijn de gewone afleveringsbepalingen van deze afdeling van toepassing, evenals de artikelen 8:1132, 8:1133, 8:1137 en 8:1138 BW. Die laatste gaan over de opslag van zaken die niet worden afgenomen, over de verkoop daarvan met machtiging van de rechter en over zaken die na een uitkering alsnog terechtkomen of bij de vervoerder achterblijven.

In de praktijk

Een handelaar hoort halverwege de rit dat zijn koper failliet is en wil de lading naar een andere afnemer sturen. Kan de chauffeur daar redelijkerwijs nog aan voldoen en raakt de rest van zijn rit er niet door in de knel, dan mag het. De omrijkosten en een redelijke vergoeding voor de niet-overeengekomen bestemming komen voor rekening van de handelaar. Wie zo'n wijziging overweegt, doet dat vroeg en schriftelijk.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst