Boek 8 Artikel 1399 (8:1399 BW)

Dit artikel bouwt de aansprakelijkheid van de luchtvervoerder voor dood of letsel van een reiziger op in twee lagen. Voor het eerste stuk van de schade kan hij zijn aansprakelijkheid niet beperken of uitsluiten; alleen eigen schuld of nalatigheid van de benadeelde kan de vergoeding nog drukken. Boven dat stuk krijgt hij een verweer, dat hij wel zelf moet bewijzen. De grens tussen die twee lagen wordt niet in de wet zelf genoemd maar bij algemene maatregel van bestuur vastgesteld, zodat het bedrag kan meebewegen zonder dat het wetboek hoeft te worden gewijzigd.

De eerste laag

Blijft de schade uit artikel 8:1393 BW onder het vastgestelde bedrag, dan kan de vervoerder zijn aansprakelijkheid niet beperken en niet uitsluiten. Een beroep op zijn eigen zorgvuldigheid helpt hem daar niet. De reiziger of zijn nabestaande hoeft alleen aan te tonen dat het ongeval binnen het tijdvak van het luchtvervoer viel en welke schade daaruit is voortgekomen. Eén verweer houdt de vervoerder wel: ook onder de grens kan hij zich beroepen op schuld of nalatigheid van de benadeelde, want die ontheffingsgrond geldt uitdrukkelijk voor alle aansprakelijkheidsbepalingen van deze afdeling, het eerste lid van dit artikel daaronder begrepen.

De tweede laag

Boven het vastgestelde bedrag ligt het anders. Daar is de vervoerder niet aansprakelijk als hij een van twee dingen bewijst.

• Dat de schade niet te wijten was aan schuld of nalatigheid van hemzelf of van de personen die hij bij de uitvoering inschakelde.

- Of dat de schade uitsluitend te wijten was aan schuld of nalatigheid van een derde.

Hoe zwaar dat verweer is

Beide verweren zijn lastig. Het eerste vraagt om een negatief bewijs: de vervoerder moet aannemelijk maken dat er aan zijn kant niets is misgegaan, ook niet bij grondafhandelaars of onderhoudsbedrijven die voor hem werkten. Het tweede vraagt exclusiviteit: is er náást het gedrag van de derde ook maar enige nalatigheid aan de kant van de vervoerder, dan gaat het verweer niet op. Het derde lid verklaart daarnaast een bepaling uit de regeling over goederenvervoer door de lucht van overeenkomstige toepassing: de kosten van het geding en de rente komen naast de aansprakelijkheidsgrens, tenzij de vervoerder tijdig een toereikend bedrag heeft aangeboden.

In de praktijk

Na een harde landing raakt een reiziger blijvend arbeidsongeschikt en loopt zijn schade ver op. Tot de bij algemene maatregel van bestuur bepaalde grens krijgt hij vergoed zonder dat de maatschappij zich op haar eigen zorgvuldigheid kan beroepen; alleen zijn eigen schuld of nalatigheid kan die vergoeding nog verminderen. Voor het meerdere zal de maatschappij moeten aantonen dat noch zijzelf noch haar hulppersonen iets te verwijten valt, of dat een buitenstaander de enige oorzaak was. Voor de benadeelde loont het daarom om zijn schade volledig te onderbouwen: pas boven de grens begint de echte discussie.