Boek 8 Artikel 387 (8:387 BW)

Bij goederenvervoer over zee rusten op de vervoerder twee kernverplichtingen: hij moet de lading afleveren in de staat waarin hij haar ontving, en hij moet zonder vertraging vervoeren. Dit artikel bepaalt wat de afzender kan vorderen wanneer de vervoerder daarin tekortschiet. Het antwoord is beperkend: hij heeft geen ander recht dan betaling van de bedragen die uit artikel 8:388 BW volgen of die met toepassing van artikel 8:384 BW zijn overeengekomen.

Een gesloten stelsel van vergoeding

De strekking is dat de schadeafwikkeling in het zeevervoer voorspelbaar blijft. De vervoerder weet vooraf waar hij maximaal voor instaat, de ladingzijde weet waar zij op kan rekenen en verzekert de rest. Zou de afzender daarnaast langs de algemene regels van het verbintenissenrecht volledige schadevergoeding kunnen vorderen, dan zou het hele stelsel van maxima weinig betekenen.

Wat er dus buiten valt

De afzender kan zich niet beroepen op vergoeding van gevolgschade die buiten de vastgestelde berekening valt, zoals gemiste winst of een verloren afnemer, tenzij partijen daarover zelf iets anders zijn overeengekomen. Dat laatste is uitdrukkelijk mogelijk: artikel 8:384 BW laat toe dat de vervoerder ruimere verplichtingen op zich neemt, mits dat bij vervoer onder cognossement uit het document blijkt. Buiten beeld blijven ook de andere rechtsmiddelen: wegens het niet nakomen van deze twee verplichtingen kan de afzender de overeenkomst niet ongedaan maken. Hem rest uitsluitend een vordering tot betaling van de genoemde bedragen.

De berekening blijft de kern

Omdat het uitsluitend om geldbedragen gaat, verplaatst de discussie zich naar de berekening: welke waarde hadden de zaken op de plaats en het tijdstip van aflevering, hoeveel colli of kilogrammen zijn getroffen en welke limiet valt hoger uit. Dat is een feitelijke exercitie waarvoor documenten nodig zijn: het vervoerdocument, de handelsfactuur en een deugdelijke schadevaststelling.

In de praktijk

Een verlader die door natschade een leveringscontract met een afnemer misloopt, kan die gemiste omzet in beginsel niet op de zeevervoerder afwentelen; hij krijgt de berekende waarde van de getroffen lading, binnen de geldende limiet. Wie meer zekerheid wil, heeft twee wegen: hij verzekert de goederen en zijn belang bij tijdige levering, of hij bedingt bij de vervoerder een ruimere aansprakelijkheid en zorgt dat die toezegging in het cognossement komt te staan. Achteraf, na de schade, is die keuze niet meer te maken.