Boek 8 Artikel 1700 (8:1700 BW)

Dit artikel opent de titel over verjaring en verval in Boek 8 en bevat een sleutelregel voor het hele vervoerrecht. Een beding waarmee een wettelijke termijn van verjaring of verval wordt gewijzigd, geldt als een beding waarmee de aansprakelijkheid wordt gewijzigd van degene die zich op die termijn kan beroepen.

Waarom die gelijkstelling

Termijnen en aansprakelijkheid zijn twee kanten van dezelfde medaille. Wie de termijn waarbinnen hij kan worden aangesproken verkort, beperkt in feite zijn aansprakelijkheid, ook al zegt de clausule daar met geen woord over. Zonder deze regel zou het dwingende recht in de vervoerstitels eenvoudig te omzeilen zijn: niet door de aansprakelijkheid uit te sluiten, maar door de klok sneller te laten lopen.

• Het gaat om wettelijke termijnen van verjaring én van verval.
• Een wijziging daarvan wordt behandeld als een wijziging van de aansprakelijkheid.

- Daardoor gelden de regels over toelaatbare bedingen uit de betrokken titel.

Wat dat oplevert

De gelijkstelling zorgt ervoor dat het beding wordt getoetst aan de bepaling in de betrokken vervoerstitel over afwijkende bedingen. Is die titel dwingend, zoals bij het spoorvervoer van zaken, dan is een verkorting van de termijn nietig. Is er ruimte om af te wijken, dan geldt die ruimte ook hier. De toets verschuift dus naar de regeling waar het vervoer onder valt.

Geen ontsnapping

Het tweede lid maakt de regel hard. Behoudens de uitzondering van artikel 8:1701 BW is ieder beding nietig waarmee van het eerste lid wordt afgeweken. Men kan dus niet contractueel vastleggen dat een termijnwijziging níet als een wijziging van aansprakelijkheid geldt. Daarmee is de omweg om de omweg ook gesloten. De toets is dus niet abstract, maar volgt de titel waarin het vervoer thuishoort.

In de praktijk

Een vervoerder neemt in zijn voorwaarden op dat elke vordering binnen enkele maanden moet zijn ingesteld, terwijl de toepasselijke titel een langere termijn kent. Die clausule wordt beoordeeld alsof hij zijn aansprakelijkheid beperkte. In een dwingendrechtelijke titel is zij daarmee nietig, en de wettelijke termijn blijft gewoon gelden. Voor ladingbelanghebbenden loont het dus om zulke clausules niet zonder meer te aanvaarden. Een korte controle van de toepasselijke titel geeft snel uitsluitsel.