Boek 8 Artikel 555 (8:555 BW)

De regeling over hulpverlening is geschreven met het schip in nood voor ogen. De praktijk kent echter ook gevallen waarin het gevaar al voorbij is en er alleen nog spullen liggen, of waarin het object dat gered moet worden helemaal geen schip is. Dit artikel verklaart de bepalingen over hulpverlening in twee van die situaties van overeenkomstige toepassing, zodat dezelfde maatstaven gelden.

Zaken op het strand en langs het binnenwater

De eerste categorie betreft zaken die zijn gezonken of aangespoeld op het vaste zeestrand of op de oevers van bevaarbaar binnenwater. Denk aan containers die van een schip zijn geslagen en op het strand aanspoelen, of aan balen en vaten die op de oever van een vaarwater belanden. De plaats is daarbij het aanknopingspunt: het vaste zeestrand of de oever van bevaarbaar binnenwater. Wie zulke aangespoelde zaken bergt, verkeert niet meer in een acute reddingssituatie, maar de wetgever heeft de aanspraak en de verplichtingen toch bij hetzelfde stelsel willen onderbrengen.

Praktisch betekent dit dat ook hier de vraag wordt gesteld of de hulp met gunstig gevolg is verleend, dat de hulpverlener zorgvuldig moet werken en dat de rechthebbende de zaken tegen de gebruikelijke voorwaarden kan opeisen. Het maakt daarbij niet uit of de berger een professioneel bedrijf is of een strandbewoner die iets waardevols uit de branding haalt.

Een schip dat een luchtvaartuig helpt

De tweede categorie is bijzonder: hulp die door een schip aan een luchtvaartuig wordt verleend. Een vliegtuig of helikopter is geen schip, maar het schip dat te hulp schiet doet feitelijk hetzelfde als een berger. De richting is van belang: het artikel ziet op hulp door een schip aan een luchtvaartuig. Hulp die een luchtvaartuig aan een schip verleent, of hulp aan een luchtvaartuig door iemand die geen schip inzet, valt niet onder dit onderdeel. Omdat de bepalingen van overeenkomstige toepassing zijn, gelden ook hier onder meer de volgende punten:

• De aanspraak ziet op de zaak, niet op het redden van mensen; voor mensenlevens gelden eigen regels.
• Ook hier kan de rechthebbende de hulp verbieden, met dezelfde beperkingen als bij hulp aan een schip.

- De hulpverlener moet nog steeds de zorg betrachten die van hem verwacht mag worden, ook tegenover het milieu.

In de praktijk

Na een containerincident spoelen op de eilanden dozen en balen aan. Een bedrijf dat die op eigen initiatief verzamelt en veiligstelt, kan zich op deze afdeling beroepen om een vergoeding te vragen van de rechthebbenden op de lading, mits de berging daadwerkelijk resultaat heeft. Daar staan de plichten tegenover die bij hulpverlening horen, zoals zorgvuldig werken en rekening houden met het milieu. Voor een vissersschip dat het wrak van een neergestorte helikopter binnenhaalt, geldt hetzelfde stramien. Gegevens over de omstandigheden, de duur van de inspanning en het gelopen risico zijn van belang bij de vaststelling van een vergoeding; een vastlegging direct na afloop maakt die later eenvoudiger aan te tonen.