Boek 8 Artikel 3a (8:3a BW)

Boek 8 regelt niet alleen schepen maar ook luchtvaartuigen: hun rechten, hun teboekstelling en het vervoer door de lucht. Dit artikel geeft daarvoor de sleuteldefinitie. Een luchtvaartuig is een toestel dat zich in de dampkring kan houden dankzij de krachten die de lucht erop uitoefent. Draagkracht uit de lucht zelf is dus het kenmerk.

Het criterium: gedragen door de lucht

De omschrijving vraagt niet naar motoren, vleugels of bemanning, maar naar de manier waarop het toestel in de lucht blijft. Daardoor vallen uiteenlopende toestellen onder dezelfde noemer, van een groot vrachtvliegtuig tot een onbemande drone of een gyrocopter.

Uitgezonderd is één type: het toestel dat volgens zijn bouw is bedoeld om zich te verplaatsen op een luchtkussen dat tussen het toestel en het aardoppervlak in stand wordt gehouden. Zo'n voertuig ontleent zijn draagkracht niet aan de omringende lucht maar aan dat kussen, en hoort daarom niet in het luchtvaartregime thuis.

Wat bestanddeel is

Het tweede lid omschrijft ruim wat tot het toestel behoort. Als bestanddeel gelden onder meer het casco, de motoren en de luchtschroeven, de radioapparatuur en verder alle voorwerpen die bestemd zijn voor gebruik in of aan het toestel.

• Het maakt niet uit of die onderdelen op dat moment gemonteerd zijn.
• Ook onderdelen die tijdelijk zijn uitgebouwd, blijven bestanddeel.

Een motor die voor groot onderhoud van de vleugel is gehaald, blijft dus juridisch deel van het luchtvaartuig. Een hypotheek op het toestel omvat daardoor ook onderdelen die tijdelijk los in de hangar liggen. Wie zo'n los onderdeel koopt of in onderpand neemt, verwerft daarmee geen zelfstandige zaak zolang het bestanddeel van het luchtvaartuig is.

Bijsturen bij lagere regeling

Net als bij schepen kan bij algemene maatregel van bestuur worden bepaald dat zaken die geen luchtvaartuig zijn toch als zodanig worden behandeld, of dat bepalingen niet gelden voor zaken die het wel zijn.

In de praktijk

Een leasemaatschappij financiert een verkeersvliegtuig. Zij hoeft de motoren en de avionica niet apart in zekerheid te nemen: die zijn bestanddeel en delen het lot van het toestel, ook als er een motor tijdelijk uit hangt voor revisie. Wie omgekeerd een losse motor aan een exploitant levert, krijgt ermee te maken dat die motor bestanddeel wordt zodra hij voor gebruik aan of in het toestel bestemd raakt.