Boek 8 Artikel 1135 (8:1135 BW)

Bij goederenvervoer over de weg kan het bij de aflevering meteen mis lijken te zijn: de lading ziet er beschadigd uit, of er ontbreekt iets. Dit artikel biedt beide partijen een formele manier om de toestand van de zaken op dat moment te laten vastleggen, namelijk door de rechter te verzoeken een gerechtelijk onderzoek te laten plaatsvinden.

Wie het kan vragen en waarnaar wordt gekeken

Zowel de vervoerder als degene die jegens hem recht heeft op de aflevering kan zo'n verzoek doen; geen van beiden is daarvoor afhankelijk van de medewerking van de ander. Voorwerp van het onderzoek is de staat waarin de zaken bij de aflevering verkeren. Daarnaast kan aan de rechter worden gevraagd de daarbij gevonden verliezen of schaden gerechtelijk te laten begroten, zodat er niet alleen een beschrijving ligt maar ook een bedrag.

Het moment: bij de aflevering

De bevoegdheid is gekoppeld aan de aflevering, en dat is niet toevallig. Bewijs over ladingschade veroudert snel. Zodra de pallets in een magazijn tussen andere goederen staan, valt niet meer vast te stellen of de deuken van het transport komen of van het intern verplaatsen. Wie van deze mogelijkheid gebruik wil maken, moet dus onmiddellijk handelen en niet eerst de interne schadeafhandeling afwachten.

De bewijskracht van het rapport

Het tweede lid geeft de uitkomst gewicht. Heeft het onderzoek plaatsgehad in aanwezigheid van de wederpartij, of nadat die behoorlijk is opgeroepen, dan wordt het rapport vermoed juist te zijn. Wie het er niet mee eens is moet dat vermoeden ontzenuwen; hij komt er niet met de mededeling dat hij het anders ziet.

Daaruit volgt hoe belangrijk de oproeping is. Een onderzoek dat buiten de ander om plaatsvindt levert wel een rapport op, maar zonder dat wettelijke vermoeden. De rechter weegt het dan als gewoon bewijsmateriaal, tussen en tegenover al het andere bewijs.

Verhouding tot de gewone medewerkingsplicht

• Artikel 8:1134 BW verplicht partijen elkaar bij vermoedelijk verlies of schade in redelijkheid te helpen bij het onderzoek en het natellen.
• Dit artikel gaat een stap verder: het schakelt de rechter in en levert een rapport op waaraan een wettelijk vermoeden van juistheid kleeft.

- Wie de kosten van dat onderzoek uiteindelijk draagt, is geregeld in artikel 8:1136 BW.

In de praktijk

Een zending machineonderdelen komt aan met een gescheurd dekzeil en zichtbare roestvorming. Partijen komen er ter plaatse niet uit of het vocht van onderweg komt. De geadresseerde vraagt de rechter om een gerechtelijk onderzoek en roept de vervoerder daarbij op. Het rapport van de deskundige, met de begroting van de schade, is daarna het uitgangspunt van de discussie. De vervoerder die meent dat de roest al bij de belading aanwezig was, zal met concrete tegeninformatie moeten komen, bijvoorbeeld foto's van het inladen.