Boek 8 Artikel 1139 (8:1139 BW)

Met dit artikel begint de afdeling over de overeenkomst van personenvervoer over de weg: het bus- en touringcarvervoer en het overige vervoer van reizigers per voertuig. De bepaling geeft zelf geen rechten aan reizigers, maar regelt de rangorde. Zij zegt wanneer de Nederlandse regeling überhaupt aan bod komt.

Europees recht gaat voor

De afdeling is slechts van toepassing voor zover de Europese verordening over de rechten van autobus- en touringcarpassagiers niet van toepassing is. Zo'n verordening werkt rechtstreeks in alle lidstaten; de nationale wetgever mag daar niet naast gaan zitten met een eigen regeling van dezelfde onderwerpen. Waar de verordening geldt, wijkt deze afdeling dus.

Wat 'voor zover' betekent

De voorrang is geen alles-of-niets-kwestie. Zij werkt per onderwerp en per situatie. De verordening heeft een eigen toepassingsbereik, dat samenhangt met de aard van de vervoerdienst en met het traject. Valt een rit, of een bepaald onderwerp, daarbuiten, dan blijft deze afdeling van Boek 8 gewoon gelden.

Voor de praktijk levert dat een vraag in twee stappen op: valt dit geval onder de Europese verordening, en zo niet of niet helemaal, wat zegt Boek 8 er dan over. Pas als het antwoord op de eerste vraag ontkennend is, komt de tweede aan de orde. Beide teksten naast elkaar leggen is bij busvervoer daarom geen overbodige luxe.

Waar de afdeling zelf over gaat

• Wat een overeenkomst van personenvervoer over de weg is en wie daarbij vervoerder en reiziger zijn.
• Wanneer het vervoer begint en eindigt, en wat als handbagage geldt.
• De positie van de reiziger en zijn bagage wanneer er onderweg iets misgaat.

De volgorde is dus niet vrij te kiezen. Een vervoerder die zijn algemene voorwaarden opstelt, en een reiziger die zijn aanspraken op een rij zet, beginnen bij de Europese regeling en vullen daarna aan met wat Boek 8 bepaalt. Wie meteen naar de nationale bepalingen grijpt, loopt het risico een aanspraak over het hoofd te zien die rechtstreeks uit het Europese recht volgt en die niet contractueel opzij te zetten is.

In de praktijk

Een reiziger raakt gewond doordat een touringcar hard moet remmen. Voor zijn aanspraken rond informatie en bijstand bij een verstoorde reis kijkt hij naar de Europese verordening; voor de vraag hoe de vervoerder tegenover hem staat wanneer hij letsel oploopt, komt hij bij deze afdeling van Boek 8 terecht. De twee regelingen sluiten elkaar niet uit maar vullen elkaar aan, met dien verstande dat de Europese regeling voorrang heeft waar zij iets regelt.