Artikel 10:128 BW: Eigendomsvoorbehoud bij levering over de grens

Een leverancier die op rekening levert, wil vaak eigenaar blijven tot alles betaald is. Dat eigendomsvoorbehoud werkt niet in elk land even sterk. Artikel 10:128 BW bepaalt welk recht over de goederenrechtelijke kant daarvan gaat, en biedt daarnaast een mogelijkheid voor goederen die de grens overgaan. Voor exporterende ondernemers is dat een van de nuttigste bepalingen van deze titel.

De hoofdregel

De goederenrechtelijke gevolgen van een eigendomsvoorbehoud worden beheerst door het recht van het land waar de zaak zich bevond op het moment van levering. Dat sluit aan bij de algemene regel voor goederenrecht. Wat partijen daarnaast over en weer verplicht zijn, kan uit een ander rechtsstelsel volgen: het recht dat op het beding zelf van toepassing is, blijft de verbintenissen beheersen die daaruit voortvloeien.

Een keuze voor het land van bestemming

Bij goederen die voor uitvoer zijn bestemd, mogen partijen afspreken dat het recht van het land van bestemming de goederenrechtelijke gevolgen beheerst. Daaraan zijn twee voorwaarden verbonden, en beide zijn hard. Het recht van dat bestemmingsland moet het eigendomsrecht in stand laten totdat de prijs volledig is betaald, en de zaak moet daadwerkelijk in dat land worden ingevoerd. Gaat de zending naar een ander land, dan mist de afspraak effect.

• De zaak moet bestemd zijn voor uitvoer naar een bepaald land.
• Het recht van dat land moet het voorbehoud tot volledige betaling in stand laten.

- De zaak moet ook echt in dat land worden ingevoerd.

Ook voor leasing

Dezelfde regels gelden voor de goederenrechtelijke kant van leasing, wanneer de zaak bestemd is om in een ander land te worden gebruikt. Ook daar houdt de ene partij het eigendomsrecht terwijl de andere de zaak gebruikt, en ook daar is de vraag of dat in het land van gebruik wordt gerespecteerd. De wetgever behandelt beide figuren gelijk omdat het economisch om hetzelfde belang gaat.

Een voorbeeld met twee landen

Een Nederlandse producent levert een partij machines onder eigendomsvoorbehoud aan een afnemer in Polen. Zonder afspraak beoordeelt u de goederenrechtelijke werking naar het recht van het land waar de machines bij levering waren. Spreken partijen af dat het Poolse recht geldt en laat dat recht het voorbehoud tot volledige betaling in stand, dan werkt die afspraak, mits de machines ook werkelijk in Polen worden ingevoerd.

In de praktijk

Neem het eigendomsvoorbehoud schriftelijk op en stem het af op het land waar de zaak naartoe gaat. Bewaar het bewijs van invoer, want zonder dat bewijs valt de gekozen aanwijzing weg. Laat u bij grote leveringen vooraf informeren over de eisen die het bestemmingsland stelt, bijvoorbeeld aan registratie of aan de vorm van het beding; die eisen verschillen sterk en bepalen of u bij betalingsproblemen daadwerkelijk uw zaken terugkrijgt.