Boek 10 Artikel 91 (10:91 BW)

Het geregistreerd partnerschap is een betrekkelijk jonge rechtsvorm, en de internationaal privaatrechtelijke regels erover zijn later gekomen dan de vorm zelf. Artikel 10:91 BW legt daarom een grens in de tijd: de titel is niet van toepassing op geregistreerde partnerschappen die vóór 1 januari 2005 zijn aangegaan. Voor die oudere relaties moet u de vragen dus langs een andere weg beantwoorden.

Eén uitzondering

Het tweede lid maakt op die uitsluiting een uitzondering voor het pensioen. De bepaling over de verevening van pensioenrechten is wél van toepassing wanneer het partnerschap na 1 januari 2005 is beëindigd, ook als het eerder is aangegaan. Voor het pensioen telt dus het moment van beëindiging, terwijl voor de rest van de titel het moment van aangaan beslissend is.

Twee data, twee vragen

• Wanneer is het partnerschap aangegaan? Dat bepaalt of de titel als geheel van toepassing is.
• Wanneer is het beëindigd? Dat bepaalt of de pensioenbepaling meedoet.

- Ligt het aangaan vóór en de beëindiging na die datum, dan geldt alleen de pensioenbepaling.

Een voorbeeld met twee landen

Twee partners zijn in 2002 in Nederland een geregistreerd partnerschap aangegaan en wonen sinds jaren in Denemarken, waar zij in 2015 uit elkaar gaan. De titel als geheel is op hun relatie niet van toepassing, maar voor de verdeling van het opgebouwde pensioen geldt de bepaling van dit boek wel, omdat de beëindiging na de genoemde datum plaatsvond.

Waarom overgangsrecht

Mensen richten hun leven in op de regels die golden toen zij een verbintenis aangingen. Een nieuwe regeling met terugwerkende kracht zou die verwachtingen doorkruisen en zou akten en afspraken uit het verleden onzeker maken. Tegelijk zou het onredelijk zijn om een moderne pensioenregeling te onthouden aan mensen die pas veel later uit elkaar gaan; vandaar de uitzondering.

In de praktijk

Zoek als eerste de registratiedatum van het partnerschap op en, als de relatie is geëindigd, de datum van beëindiging. Met die twee gegevens weet u meteen welk kader van toepassing is. Gaat het om een oudere relatie, laat dan uitzoeken welke regels destijds golden voordat u conclusies trekt over vermogen, onderhoud of erfrecht. Bewaar in ieder geval de registratieakte en de stukken over de beëindiging.