- Artikel 100 leden 1, onder b en c, 2 en 3 van dit Boek is van overeenkomstige toepassing op buitenslands tot stand gekomen rechtsfeiten of rechtshandelingen waarbij familierechtelijke betrekkingen zijn vastgesteld of gewijzigd, welke zijn neergelegd in een door een bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke voorschriften opgemaakte akte.
- De weigeringsgrond, bedoeld in artikel 100 lid 1, onderdeel c, van dit Boek doet zich met betrekking tot de erkenning in elk geval voor a. indien deze is verricht door een Nederlander die naar Nederlands recht niet bevoegd zou zijn het kind te erkennen; b. indien, wat de toestemming van de moeder of het kind betreft, niet is voldaan aan de vereisten van het recht dat ingevolge artikel 95 lid 3, van dit Boek toepasselijk is, of c. indien de akte kennelijk op een schijnhandeling betrekking heeft.
- De voorgaande leden laten de toepassing van de in artikel 98 lid 1, van dit Boek genoemde Overeenkomst onverlet.
←
Terug 10:100 · Erkenning van een buitenlandse rechterlijke beslissing over afstamming
Verder 10:102 · Vanaf welke datum de afstammingsregels van deze afdeling gelden
→
Boek 10 Artikel 101 (10:101 BW)
Erkenning van buitenlandse akten en rechtsfeiten over afstamming
Wettekst
Toelichting
Niet elke afstammingsband ontstaat bij de rechter. Vaker gebeurt het bij een ambtenaar: een man erkent een kind, of een autoriteit legt een afstammingsfeit vast in een akte. Artikel 10:101 BW regelt wanneer Nederland zulke buitenlandse akten en rechtsfeiten volgt. De bepaling leunt daarvoor op de regeling voor rechterlijke beslissingen, maar voegt daar een eigen, scherpere toets aan toe.
Dezelfde toets, maar niet helemaal
Van de weigeringsgronden voor buitenlandse uitspraken gelden hier alleen die over behoorlijk onderzoek en behoorlijke rechtspleging en die over de openbare orde. De grond over de aanknoping van de buitenlandse rechter mist hier logischerwijs betekenis: er is immers geen rechter geweest. Wel geldt onverkort dat een ander toegepast recht op zichzelf geen bezwaar is, en dat een akte niet wordt gevolgd als zij botst met een onherroepelijke Nederlandse beslissing over dezelfde band.
Waar de akte aan moet voldoen
De regeling geldt alleen voor rechtsfeiten en rechtshandelingen die zijn neergelegd in een akte die door een bevoegde instantie volgens de plaatselijke voorschriften is opgemaakt. Een onderhandse verklaring, een religieus stuk zonder officiële status of een akte die door een onbevoegde is opgemaakt valt er dus buiten. De vorm van het document is hier geen formaliteit, maar de reden waarom Nederland het stuk zonder verdere procedure kan volgen.
Drie gevallen die in elk geval botsen
De wet vult de openbare orde voor dit onderwerp zelf in. Erkenning blijft in ieder geval achterwege in drie situaties, die alle drie de bescherming van het kind en van de moeder dienen.
- De erkenning is gedaan door een Nederlander die naar Nederlands recht niet bevoegd was het kind te erkennen.
- De toestemming van de moeder of van het kind voldoet niet aan de eisen van het recht dat artikel 10:95 lid 3 BW daarvoor aanwijst.
- De akte heeft kennelijk betrekking op een schijnhandeling.
Een voorbeeld met twee landen
Een man met de Nederlandse nationaliteit erkent een kind bij een ambtenaar in Thailand, zonder dat de moeder daarvoor toestemming heeft gegeven terwijl het aangewezen recht die toestemming wel eist. De akte is dan hier niet zonder meer bruikbaar: de toestemmingsgrond staat aan erkenning in de weg. Was aan alle voorwaarden voldaan en is de akte volgens de plaatselijke regels door de bevoegde instantie opgemaakt, dan volgt Nederland de erkenning van rechtswege.
In de praktijk
Wie zich in Nederland op een buitenlandse erkenning beroept, doet er goed aan de akte compleet, vertaald en gelegaliseerd te overleggen, met bewijs van de gegeven toestemming. Een erkenning die alleen is gedaan om verblijf of nationaliteit te regelen, kan vastlopen op de weigeringsgrond van de schijnhandeling. Houd verder in gedachten dat het hier gaat om erkenning van een akte of rechtsfeit, en niet om erkenning van een rechterlijke uitspraak; dat is de aparte weg van artikel 10:100 BW.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Buitenlandse erkenning om adoptieregels te omzeilen
Een Nederlandse gehuwde man had in Polen een daar geboren kind erkend en zijn vrouw had het kind in Polen laten adopteren; het echtpaar voedde het kind in Nederland op. De Hoge Raad oordeelt dat een door een gehuwde Nederlander in het buitenland verrichte erkenning die ertoe dient de regels over interlandelijke adoptie te omzeilen, kennelijk in strijd is met de openbare orde, ook als niet vaststaat dat de man naar Nederlands recht onbevoegd was tot erkenning. De in de wet genoemde gevallen van strijd met de openbare orde zijn dus niet uitputtend. De Hoge Raad merkt daarbij op dat de toen toegepaste conflictregels inmiddels in dit artikel en het vorige artikel zijn opgenomen.
-
Werken de erkenningsregels ook voor oudere gevallen?
Een in Australie geboren man vroeg vaststelling van zijn Nederlanderschap; naar het recht van New South Wales was zijn Nederlandse vader vanaf de geboorte zijn juridische vader, maar dat was pas jaren later in de geboorteakte vastgelegd. De Hoge Raad beslist dat erkenning van een in het buitenland ontstane familierechtelijke betrekking niet beperkt is tot gevallen waarin die betrekking in een door een bevoegde instantie opgemaakte akte is neergelegd. Ook daarbuiten kan grond voor erkenning bestaan, namelijk als met voldoende zekerheid vaststaat dat het rechtsfeit naar buitenlands recht bestaat; wie zich daarop beroept moet dat stellen en bewijzen, en er mogen geen gronden zijn die zich tegen erkenning verzetten.
-
Werkt niet-erkenning van het huwelijk door op de afstamming?
In een prejudiciële procedure ging het om de erkenning in Nederland van een buitenlandse geboorteakte van een kind dat was geboren uit een polygaam huwelijk, met het oog op de verkrijging van het Nederlanderschap. De Hoge Raad overwoog dat de wetgever bij de erkenning van buitenslands tot stand gekomen rechtsfeiten het conflictenrecht heeft uitgeschakeld, en dat bij de toepassing van art. 10:101 BW daarom geen conflictenrechtelijke voorvraag in de zin van art. 10:4 BW aan de orde is. Rijst in dat kader de vraag of er een rechtsgeldig huwelijk is, dan mag die vraag dus niet met toepassing van art. 10:4 BW worden beantwoord. Het arrest begrenst daarmee het bereik van de voorvraagregel.
-
Wordt de openbare orde naar nu of naar toen getoetst?
Een Nederlandse man die met een andere vrouw dan de moeder was gehuwd, had in 2012 in Congo twee kinderen erkend. Tot 1 april 2014 was zo'n erkenning naar Nederlands recht in beginsel nietig, zodat erkenning hier op de openbare orde afstuitte. De Hoge Raad oordeelt dat de toetsing aan de openbare orde gebeurt aan de hand van wat in de Nederlandse rechtsorde als fundamenteel wordt beschouwd, en dat door het vervallen van dat verbod ook een eerder in het buitenland rechtsgeldig verrichte erkenning nu van rechtswege wordt erkend. Voor de vraag of de kinderen daardoor Nederlander zijn geworden blijft wel het recht gelden zoals dat gold op het moment van de erkenning.
-
Helpt bezit van staat bij een niet-erkend huwelijk?
Een in Ghana uit een bigaam huwelijk geboren man vroeg vaststelling van het Nederlanderschap en beriep zich op zijn Ghanese geboorteakte. De Hoge Raad oordeelde dat de bescherming van bezit van staat zich in beginsel ook uitstrekt tot een gebrekkige buitenlandse geboorteakte, maar niet wanneer de daarin neergelegde familierechtelijke betrekking voortvloeit uit een huwelijk dat door zijn polygame karakter op grond van dit artikel niet voor erkenning in aanmerking komt. Erkenning van dat rechtsfeit stuit dan eveneens af op de openbare orde.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.