Boek 10 Artikel 57 (10:57 BW)

Wie in het buitenland is gescheiden, wil weten of hij hier als ongehuwd geldt. Artikel 10:57 BW stelt daarvoor twee eisen. De ontbinding of scheiding van tafel en bed moet tot stand zijn gekomen door een beslissing van een rechter of een andere autoriteit, en die instantie moet daartoe rechtsmacht hebben gehad. Bovendien moet er sprake zijn geweest van een behoorlijke rechtspleging.

Wat behoorlijke rechtspleging betekent

Het gaat om de vraag of de procedure eerlijk is verlopen. Is de andere echtgenoot opgeroepen en heeft hij zijn kant van het verhaal kunnen vertellen? Was er een onafhankelijke instantie die op basis van het dossier heeft beslist? Een procedure waarin iemand pas achteraf hoort dat hij gescheiden is, voldoet daar in beginsel niet aan.

De reddingsboei van het tweede lid

Ontbreekt een van die voorwaarden, dan is de zaak nog niet verloren. Blijkt duidelijk dat de wederpartij tijdens de buitenlandse procedure uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft ingestemd, of dat zij zich na afloop bij de uitspraak heeft neergelegd, dan wordt de scheiding alsnog erkend. De gedachte is dat de bescherming er is voor degene die tekort is gedaan; wie zich erin heeft geschikt, hoeft niet tegen zichzelf te worden beschermd.

Een voorbeeld met twee landen

Een echtpaar scheidt voor een rechter in Turkije terwijl de vrouw in Nederland woont. Is zij netjes opgeroepen en heeft zij verweer kunnen voeren, dan wordt de scheiding hier erkend, mits die rechter rechtsmacht had. Werd zij nooit opgeroepen, maar hertrouwde zij daarna en liet zij de scheiding jarenlang onbetwist, dan kan uit die berusting alsnog erkenning volgen.

Let op de begrenzing

• Het gaat om erkenning van een beslissing, niet om de vraag welk recht op de scheiding is toegepast. Bovendien geldt dit artikel pas als de scheiding buiten de Europese Unie is uitgesproken; binnen de Unie gaat de Europese verordening over huwelijkszaken en ouderlijke verantwoordelijkheid voor.
• Ook bij erkenning blijft de openbare orde als uiterste grens gelden.

- Voor een ontbinding die enkel op een eenzijdige verklaring berust, geldt niet dit artikel maar artikel 10:58 BW.

In de praktijk

Vraag een gewaarmerkt afschrift van de buitenlandse uitspraak op, met een bewijs dat zij onherroepelijk is en met de oproepingsstukken; juist die laatste maken het verschil bij de beoordeling. Laat de erkenning vaststellen voordat u hertrouwt of vermogen verdeelt. Ontdekt u dat de procedure gebrekkig was, verzamel dan wat er is aan bewijs van instemming of berusting.