Boek 10 Artikel 96 (10:96 BW)

Een erkenning kan onder omstandigheden weer ongedaan worden gemaakt. Artikel 10:96 BW zegt naar welk recht wordt beoordeeld of en op welke wijze dat kan, en sluit daarbij aan bij de erkenning zelf: per onderdeel geldt hetzelfde recht als daar is toegepast. Voor de bevoegdheid van de erkenner en de voorwaarden voor de erkenning is dat het ene stelsel, voor de toestemming van de moeder of het kind kan dat een ander zijn.

Twee onderdelen, twee stelsels

Artikel 10:95 BW kent voor de erkenning twee sporen, en dit artikel volgt ze allebei. Voor de bevoegdheid van degene die het kind heeft erkend en voor de voorwaarden geldt het recht dat op grond van artikel 10:95 lid 1 BW is toegepast. Voor de toestemming van de moeder of van het kind geldt het recht dat artikel 10:95 lid 3 BW daarvoor aanwijst. De splitsing die bij de erkenning is gemaakt, blijft dus in stand wanneer de erkenning wordt aangevochten.

Gevolg van deze koppeling

Doordat het tenietdoen wordt beoordeeld naar hetzelfde recht als het tot stand komen, wordt een erkenning beoordeeld aan de hand van de regels die destijds golden voor de onderdelen waarop de aantasting betrekking heeft. Of een gebrek in de bevoegdheid van de erkenner tot aantasting kan leiden, volgt uit het ene stelsel; of een gebrek in de toestemming dat kan, uit het andere. Wie een erkenning wil aantasten, moet dus eerst nagaan op welk onderdeel het bezwaar betrekking heeft.

Waarom vastleggen loont

• Staat in de akte van erkenning vermeld welk recht is toegepast, dan is dat het startpunt.
• Ontbreekt die vermelding, dan moet worden gereconstrueerd welke nationaliteiten en verblijfplaatsen ten tijde van de erkenning golden.

- Ook voor de toestemming geldt: het aangewezen recht bepaalt wat er nodig was en dus wat er kan worden aangetast.

Een voorbeeld

Een meisje van veertien wordt door een man erkend. Het recht dat voor haar toestemming gold, vereiste dat zij zelf instemde, maar haar toestemming is nooit gevraagd. Jaren later wil zij de erkenning laten vernietigen. Of het ontbreken van haar toestemming daartoe leidt, en op welke wijze, wordt beoordeeld naar het recht dat voor die toestemming was aangewezen. Een eventueel bezwaar tegen de bevoegdheid van de man zelf zou daarentegen worden beoordeeld naar het recht dat voor zijn bevoegdheid en de voorwaarden is toegepast.

In de praktijk

Het startpunt is de akte van erkenning: daarin kan zijn vermeld welk recht is toegepast. Verzamel daarnaast gegevens over nationaliteiten en verblijfplaatsen ten tijde van de erkenning, en bepaal per bezwaar of het om de erkenner of om de toestemming gaat. Het aantasten van een erkenning heeft ingrijpende gevolgen voor het kind, onder meer voor naam, gezag, onderhoud en erfrecht. Die gevolgen worden niet door dit artikel geregeld; het artikel wijst alleen aan naar welk recht wordt beoordeeld of en hoe de erkenning kan worden tenietgedaan.