Artikel 10:122 BW: Buitenlandse corporatie met een doel in strijd met de openbare orde

Voor Nederlandse rechtspersonen kent Boek 2 een regeling waarmee de rechter kan ingrijpen als hun doel of werkzaamheid in strijd is met de openbare orde: hij kan de rechtspersoon dan verboden verklaren en ontbinden (artikel 2:20 BW). Artikel 10:122 BW geeft een eigen regeling voor corporaties die geen Nederlandse rechtspersoon zijn, zoals een vereniging of vennootschap die naar het recht van een ander land is opgericht en in Nederland actief is.

Wie wat kan vragen

Het openbaar ministerie kan de rechtbank Midden-Nederland vragen voor recht te verklaren dat het doel of de werkzaamheid van zo'n corporatie in strijd is met de openbare orde in de zin van artikel 2:20 BW. Het verzoek kan alleen door het openbaar ministerie worden gedaan, en de wet wijst er één rechtbank voor aan, zodat deze zaken op één plaats terechtkomen. De maatstaf is dezelfde als bij Nederlandse rechtspersonen; het verschil zit in de vorm van de beslissing, die hier een verklaring voor recht is.

Werking en bekendmaking

De verklaring werkt voor en tegen iedereen, en wel vanaf de eerste dag na de uitspraak. Iedereen kan zich er dus op beroepen, en zij kan aan iedereen worden tegengeworpen. Om die brede werking kenbaar te maken, plaatst de griffier de verklaring in de Staatscourant, en staat de corporatie in het handelsregister, dan wordt zij daar ook ingeschreven. Daarnaast verklaart het derde lid een aantal onderdelen van de artikelen 2:20 en 2:20a BW van overeenkomstige toepassing.

• De verklaring geldt tegenover iedereen, niet alleen tegenover partijen.
• Zij gaat in op de dag na de uitspraak en wordt bekendgemaakt.

- Bij inschrijving in het handelsregister volgt daar een aantekening.

Wat er met het vermogen gebeurt

De rechter kan de in Nederland gelegen goederen van de corporatie desgevraagd onder bewind stellen, met overeenkomstige toepassing van artikel 2:22 BW. Het beheer over die goederen komt dan bij een bewindvoerder te liggen. Na de verklaring worden de in Nederland gelegen goederen vereffend door een of meer vereffenaars die de rechter benoemt; daarbij gelden de artikelen 2:23 tot en met 2:24 BW overeenkomstig. Volgens de tekst van het vierde en vijfde lid hebben beide maatregelen alleen betrekking op goederen die zich in Nederland bevinden.

Een voorbeeld met twee landen

Een vereniging die naar het recht van een ander land is opgericht, ontplooit in Nederland activiteiten die op intimidatie en ontwrichting zijn gericht. Het openbaar ministerie kan dan de rechtbank Midden-Nederland om een verklaring vragen. Wordt die gegeven, dan werkt zij vanaf de volgende dag tegenover iedereen, wordt zij in de Staatscourant geplaatst en worden de goederen die de vereniging hier heeft, zoals een clubhuis of een tegoed bij een Nederlandse bank, door een vereffenaar afgewikkeld.

In de praktijk

Voor wie zaken doet met een buitenlandse organisatie is dit een reden om alert te zijn op berichten in de Staatscourant en op aantekeningen in het handelsregister. Een verklaring werkt tegenover iedereen, ook tegenover wederpartijen die van niets wisten. Wie een vordering heeft op een corporatie waarvan de Nederlandse goederen worden vereffend, meldt die bij de vereffenaar, zodat zij bij de afwikkeling kan worden betrokken.