Artikel 10:156 BW: Het recht bij een wettelijk verplichte verzekering

Sommige verzekeringen zijn niet vrijwillig. Een lidstaat kan voorschrijven dat wie een bepaalde activiteit uitoefent of een bepaald voertuig gebruikt, zich verzekert. Zo'n plicht heeft alleen zin als de dekking ook werkelijk aansluit bij wat die lidstaat verlangt. Artikel 10:156 BW zorgt daarvoor: de overeenkomst wordt beheerst door het recht van de lidstaat die de verzekeringsplicht oplegt.

Verplichting en toepasselijk recht horen bij elkaar

De regel geldt voor overeenkomsten die dekking bieden voor risico's waarvoor een lidstaat verplicht een verzekering voorschrijft. Het rechtsstelsel dat de plicht in het leven roept, bepaalt dan ook de overeenkomst waarmee aan die plicht wordt voldaan. Zo kan de wetgever die de plicht oplegt, eisen stellen aan de dekking en aan de bescherming van slachtoffers, zonder dat een polis uit een ander land die eisen kan uithollen.

• Het gaat om risico's waarvoor een lidstaat verzekering verplicht stelt.
• De overeenkomst volgt het recht van die lidstaat.

- Een keuze voor een ander recht kan die aanknoping niet opzijzetten.

Bescherming van derden

Achter deze bepaling zit vooral de positie van het slachtoffer. Verplichte verzekeringen bestaan meestal om te waarborgen dat iemand die schade lijdt niet met een lege huls achterblijft. Zou de polis door een ander rechtsstelsel worden beheerst dan het stelsel dat de plicht oplegt, dan zouden de dekkingsomvang en de rechten van de benadeelde uiteen kunnen lopen met wat de wetgever voor ogen had.

Een voorbeeld met twee landen

Een ondernemer die in Nederland een activiteit uitoefent waarvoor hier een verzekeringsplicht geldt, sluit een polis bij een verzekeraar in een andere lidstaat. Die overeenkomst wordt beheerst door het Nederlandse recht, omdat Nederland de plicht oplegt. De verzekeraar kan zich dus niet beroepen op een ruimere uitsluiting die zijn eigen recht wellicht toelaat, als het Nederlandse recht die niet toestaat.

In de praktijk

Controleer bij een verplichte verzekering of de polis voldoet aan de eisen van het land dat de plicht oplegt, en niet alleen aan die van het land van de verzekeraar. Een polis die naar buitenlands recht in orde is, hoeft hier niet aan de verplichting te voldoen. Vraag bij twijfel een verklaring van de verzekeraar dat de dekking aan de Nederlandse eisen voldoet; dat voorkomt problemen op het moment dat de schade er is.