Artikel 10:151 BW: De vorm van een testament met een buitenlandse kant

Een testament kan inhoudelijk kloppen en toch stranden op de vorm. Bij een internationale nalatenschap is de vraag welk recht bepaalt of het stuk in de juiste vorm is gemaakt: het recht van het land waar het is opgemaakt, van de nationaliteit van de erflater, of van zijn woonplaats. Artikel 10:151 BW verwijst voor dat antwoord naar een verdrag.

Het vormverdrag gaat voor

De Europese verordening erfrecht laat het Haagse verdrag over de vorm van testamentaire beschikkingen onverlet, en dat verdrag bepaalt welk recht op de vorm van uiterste wilsbeschikkingen van toepassing is. Wat dat verdrag inhoudelijk regelt, staat niet in dit boek. Wel is de strekking duidelijk: de vormvraag wordt centraal en internationaal beantwoord, zodat een testament niet in het ene land geldig en in het andere waardeloos is.

Een grens voor het mondelinge testament

Op één punt trekt de Nederlandse wetgever zelf een streep. Een mondelinge testamentaire beschikking van iemand die uitsluitend de Nederlandse nationaliteit heeft, wordt hier niet erkend, behalve wanneer zij onder buitengewone omstandigheden is gemaakt. Daarmee wordt voorkomen dat de zorgvuldigheid die ons recht bij het opmaken van een testament verlangt, wordt omzeild door in een land met soepeler vormen even iets te zeggen.

• De vorm wordt in beginsel door het verdrag beheerst.
• Een mondeling testament van een Nederlander wordt hier niet erkend.

- Alleen buitengewone omstandigheden vormen daarop een uitzondering.

Een voorbeeld met twee landen

Iemand met alleen de Nederlandse nationaliteit verblijft tijdelijk in een land waar een mondeling testament is toegestaan en legt daar in bijzijn van getuigen zijn wensen vast, zonder bijzondere aanleiding. Die beschikking wordt hier niet erkend. Had hij daar een schriftelijk testament laten opmaken volgens de plaatselijke vormen, dan is de kans groot dat het via het verdrag wel geldig is.

In de praktijk

Laat een testament altijd schriftelijk vastleggen, zeker als u bezittingen of familie in meer dan één land hebt. Bewaar het origineel en zorg dat de nabestaanden weten waar het is; laat het zo mogelijk registreren. Wilt u weten of een in het buitenland opgemaakt stuk hier qua vorm deugt, raadpleeg dan de tekst van het verdrag of vraag een notaris; dit boek geeft die inhoud niet.