Boek 10 Artikel 2 (10:2 BW)

Wie een zaak met een buitenlandse kant aan de Nederlandse rechter voorlegt, hoeft niet zelf aan te dragen dat er een verwijzingsregel bestaat. Artikel 10:2 BW bepaalt dat die regels uit eigen beweging worden toegepast, en daarmee ook het rechtsstelsel waarnaar zij verwijzen. De rechter onderzoekt dus zelf of de zaak over de grens reikt, welk recht daarbij hoort en wat dat recht inhoudt, ook wanneer geen van beide partijen dat punt heeft opgeworpen.

Waarom dit voor u uitmaakt

Het betekent dat uw zaak niet stilzwijgend naar Nederlands recht wordt beoordeeld alleen omdat de procedure toevallig in Nederland loopt. Hebt u een erfenis in Spanje of een contract met een Pools bedrijf, dan hoort de rechter zelf te onderzoeken welk recht daarop van toepassing is. U hoeft geen juridisch betoog te houden om die vraag op tafel te krijgen: het is aan de rechter om haar te stellen.

De inhoud van het aangewezen recht

De wettekst noemt twee dingen die ambtshalve worden toegepast: de regels van internationaal privaatrecht en het recht dat die regels aanwijzen. Ambtshalve betekent: uit eigen beweging, ook als partijen het punt niet aan de orde stellen. Wijst de verwijzingsregel buitenlands recht aan, dan hoort dus ook de inhoud van dat recht tot wat de rechter moet vaststellen. Hoe hij aan die kennis komt, werkt het artikel niet uit. Het artikel zegt dat het aangewezen recht wordt toegepast; het maakt die toepassing niet afhankelijk van wat partijen erover aanvoeren.

Wat het niet betekent

• Het schept geen bevoegdheid: of de Nederlandse rechter de zaak mag behandelen, is een aparte vraag die elders is geregeld.
• Het zet een toegelaten rechtskeuze niet opzij; waar partijen zelf recht mogen kiezen, telt die keuze mee.

- Het maakt de toepassing van de verwijzingsregels niet afhankelijk van een beroep daarop door een van de partijen.

Een voorbeeld met twee landen

Een werknemer met een Nederlandse werkgever en een Belgische standplaats vordert achterstallig loon in Nederland. Beide partijen procederen alsof Nederlands recht vanzelf geldt. De rechter gaat eerst na welke verwijzingsregel over deze arbeidsverhouding gaat, of partijen een geldige rechtskeuze hebben gedaan en welk recht daaruit volgt. Wijst dat Belgisch recht aan, dan beoordeelt hij de loonvordering daarnaar, ook al heeft niemand erom gevraagd.

In de praktijk

Breng de internationale kanten van uw zaak vanaf het begin duidelijk naar voren: waar wonen partijen, waar is de overeenkomst gesloten, waar liggen de goederen, welke nationaliteit heeft ieder. Dat is precies de informatie die nodig is om te bepalen welk recht van toepassing is. Een standpunt over het toepasselijke recht krijgt meer gewicht als duidelijk is op welke feiten de aanknoping berust en welke verwijzingsregel volgens de partij die het inneemt van toepassing is.