Boek 10 Artikel 35 (10:35 BW)

Voor de persoonlijke rechtsbetrekkingen tussen echtgenoten die buiten de Europese verordening over huwelijksvermogensstelsels vallen, mogen de echtgenoten zelf het toepasselijke recht aanwijzen. Dat kan vóór het huwelijk en ook tijdens het huwelijk, en een eerdere aanwijzing kan later worden gewijzigd. Het gaat hier dus om de persoonlijke kant van de relatie en niet om de verdeling van bezittingen en schulden.

Een korte lijst om uit te kiezen

De keuzevrijheid is bewust beperkt. Echtgenoten kunnen alleen kiezen voor het recht van de staat van een gemeenschappelijke nationaliteit, of voor het recht van de staat waar zij allebei hun gewone verblijfplaats hebben, kort gezegd het land waar zij hun leven werkelijk hebben ingericht. Een willekeurig derde land staat niet op de lijst. Zo blijft er altijd een werkelijke band tussen het gekozen recht en het paar.

De vorm van de aanwijzing

Voor de vorm sluit de wet aan bij wat geldt voor de aanwijzing van het recht dat het huwelijksvermogensregime beheerst. Is aan die vormvoorschriften voldaan, dan is de aanwijzing ook hier naar de vorm geldig. Dat scheelt: paren die bij de notaris hun vermogensrechtelijke keuze vastleggen, kunnen daar de persoonlijke keuze in dezelfde vorm bij betrekken.

Een voorbeeld met twee landen

Een echtpaar met de Nederlandse en de Duitse nationaliteit woont samen in Duitsland. Zij hebben geen gemeenschappelijke nationaliteit, maar wel een gemeenschappelijke gewone verblijfplaats, en kunnen dus voor Duits recht kiezen. Verhuizen zij later naar Nederland, dan kunnen zij hun keuze aanpassen aan de nieuwe situatie. Voor een land waarmee zij geen van beide een band hebben, kunnen zij niet kiezen.

Grenzen die blijven gelden

• De algemene eis van artikel 10:10 BW blijft staan: de keuze moet uitdrukkelijk zijn of voldoende duidelijk blijken.
• Bij een geldige keuze is de exceptieclausule van artikel 10:8 BW uitgesloten.

- Voorrangsregels en de openbare orde blijven van toepassing; de keuze zelf werkt op het niveau van het conflictenrecht en bepaalt welk rechtsstelsel de persoonlijke betrekkingen beheerst, inclusief de dwingende regels daarvan.

In de praktijk

Bespreek deze keuze op hetzelfde moment waarop u uw vermogensrechtelijke afspraken maakt, en leg beide in één akte vast. Controleer daarbij of u op dat moment werkelijk aan de voorwaarden voldoet: een gemeenschappelijke nationaliteit of een gezamenlijke gewone verblijfplaats. Verandert uw situatie ingrijpend, bijvoorbeeld door emigratie, kijk dan opnieuw of de keuze nog past bij hoe u leeft.