← Terug 4:135 · Een stichting die bij testament wordt opgericht Verder 4:137 · Nog in leven zijn wanneer de voorwaarde in vervulling gaat →

Boek 4 Artikel 136 (4:136 BW)

Erfstelling met een tijdsbepaling en het vruchtgebruik dat daaruit volgt

Wettekst

  1. Bevat een uiterste wil een erfstelling onder tijdsbepaling, dan wordt deze beschikking aangemerkt als een dadelijk ingaande erfstelling van degene die, bij uitvoering van de uiterste wil zoals deze luidt, het laatst tot het erfdeel zou zijn geroepen, belast met een legaat van vruchtgebruik van het erfdeel voor de gestelde tijd ten behoeve van degene die het eerst tot het erfdeel zou zijn geroepen.
  2. In geval van een erfstelling onder een ontbindende tijdsbepaling zonder een daarbij aansluitende erfstelling onder opschortende tijdsbepaling komt de eerstgeroepene vruchtgebruik met bevoegdheid tot vervreemding en vertering toe, voor zover de erflater deze bevoegdheid niet heeft uitgesloten.

Toelichting

Een erflater kan proberen zijn nalatenschap in de tijd te verdelen: eerst de een, na een aantal jaren de ander. Een erfstelling waarbij het erfdeel enkel door het verstrijken van een termijn van gerechtigde zou wisselen, aanvaardt de wet niet, en daarom herschrijft dit artikel zo'n beschikking; werkt de erflater met een voorwaarde, dan is opvolging wel mogelijk. Wie volgens het testament als laatste aan de beurt zou zijn, wordt meteen erfgenaam. Degene die het eerst aan de beurt was, krijgt geen erfdeel maar een legaat van vruchtgebruik van dat erfdeel, voor de tijd die de erflater noemde.

Waarom de wet dit omzet

Erfgenaam ben je vanaf het overlijden, of je bent het niet. Een erfdeel dat op een afgesproken dag van eigenaar wisselt, zou jarenlang onduidelijk maken wie er tegenover schuldeisers staat, wie mag verkopen en wie de schulden van de nalatenschap draagt. Door één erfgenaam aan te wijzen en de ander een genotsrecht te geven, is dat vanaf dag één helder. De eerstgeroepene mag het vermogen gebruiken en de vruchten ervan innen; de eigendom ligt bij de erfgenaam.

Wat de eerstgeroepene mag

  • Gebruiken en genieten: hij bewoont het huis of ontvangt de rente en de huur, zoals een vruchtgebruiker dat doet.
  • In stand houden: hij moet het vermogen bewaren, want na de gestelde tijd komt het aan de erfgenaam toe.

- Niet zomaar verkopen of opmaken: dat mag alleen als hij die bevoegdheid uitdrukkelijk heeft gekregen.

De erfstelling die alleen een einddatum kent

Het tweede lid regelt een bijzonder geval: de erflater verbindt aan de erfstelling wel een moment waarop zij eindigt, maar wijst niemand aan die het daarna krijgt. Dan komt de eerstgeroepene vruchtgebruik toe met de bevoegdheid om te vervreemden en te verteren. Hij kan het vermogen dus verkopen en opmaken. Die ruime bevoegdheid geldt van rechtswege; alleen de erflater kan haar uitsluiten, en dan blijft de eerstgeroepene een gewone vruchtgebruiker die het vermogen moet bewaren.

Een man benoemt zijn broer tot erfgenaam voor tien jaar en bepaalt dat het vermogen daarna naar zijn neef gaat. De wet leest dat als: de neef is vanaf het overlijden erfgenaam, belast met een legaat van vruchtgebruik voor de broer gedurende tien jaar. De broer int de opbrengsten en bewoont eventueel het huis; de neef is eigenaar en krijgt na tien jaar het vrije genot.

In de praktijk

Leest u in een testament een erfstelling voor een bepaalde periode, ga er dan niet van uit dat u tijdelijk erfgenaam bent. U bent legataris van een vruchtgebruik, met de plichten die daarbij horen: het vermogen in stand houden en verantwoording kunnen afleggen. Omdat het om een legaat gaat, hebt u een vordering op de erfgenaam tot vestiging van dat vruchtgebruik (artikel 4:117 BW); als legataris staat u niet in voor de schulden van de nalatenschap. Wilt u als erflater juist dat de eerste verkrijger het geld mag opmaken, laat de notaris die bevoegdheid dan uitdrukkelijk opnemen. Werkt u met een voorwaarde in plaats van een termijn, kijk dan ook naar de grens in de tijd die artikel 4:140 BW stelt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.
← Terug 4:135 · Een stichting die bij testament wordt opgericht Verder 4:137 · Nog in leven zijn wanneer de voorwaarde in vervulling gaat →