Boek 4 Artikel 98 (4:98 BW)

In oorlogsomstandigheden is een notaris niet bereikbaar. De wet laat militairen daarom toe hun uiterste wil te maken ten overstaan van een officier van de krijgsmacht. Deze noodvorm geldt bij oorlog en burgeroorlog, en daarbuiten bij bepaalde aangewezen inzetten. Het is een volwaardig testament, mits de vormvoorschriften voor noodtestamenten worden nageleefd.

Wanneer deze vorm openstaat

In geval van oorlog of burgeroorlog kunnen militairen en andere personen die tot de krijgsmacht behoren van deze mogelijkheid gebruikmaken. Ook buiten die situatie kan het, voor wie behoort tot een onderdeel van de krijgsmacht dat is aangewezen voor een van de volgende taken:

• Een militaire expeditie of de bestrijding van een vijandelijke macht.
• Handhaving van de onzijdigheid van de Staat of optreden tot collectieve of individuele zelfverdediging.

- Handhaving of herstel van de internationale orde en veiligheid, of optreden op vordering van het bevoegde gezag bij een oproerige beweging.

Wie de uiterste wil opneemt

Normaal treedt een officier van de krijgsmacht op. In krijgsgevangenschap mag ook een onderofficier die rol vervullen, omdat er dan geen officier beschikbaar hoeft te zijn. Beiden mogen hun medewerking alleen verlenen als de erflater zich niet tot een bevoegde notaris of consulaire ambtenaar kan wenden; de noodvorm is dus subsidiair aan de gewone weg.

Wordt dat voorschrift niet nageleefd, dan tast dat de geldigheid van de uiterste wil niet aan. De wet legt de verantwoordelijkheid dus bij de officier, en laat de erflater niet de dupe worden van een verkeerde inschatting.

De vorm blijft gebonden

Ook dit testament moet worden verleden in aanwezigheid van twee getuigen en behoorlijk op schrift worden gesteld en ondertekend; artikel 4:103 BW regelt dat. Verder blijft de mogelijkheid om zo te testeren maar bestaan tot het einde ervan is vastgesteld of bekendgemaakt, zoals artikel 4:100 BW bepaalt, en kan een zo gemaakt testament later vernietigbaar worden op grond van artikel 4:107 BW.

Een voorbeeld

Een militair die is uitgezonden voor een aangewezen missie wil vastleggen dat zijn partner zijn erfgenaam wordt. Een notaris is niet bereikbaar. Hij legt zijn uiterste wil af tegenover een officier, in aanwezigheid van twee getuigen die de taal verstaan waarin het stuk is opgesteld; zijn die getuigen zelf militair, dan hoeven zij niet meerderjarig te zijn. Het stuk wordt getekend door hem, de getuigen en de officier. Daarmee is er een geldig testament.

In de praktijk

Deze vorm is bedoeld voor uitzonderingssituaties, niet als alternatief voor een gewoon testament. Wie wordt uitgezonden, regelt zijn nalatenschap het beste vooraf bij de notaris. Is er toch een noodtestament gemaakt, laat het dan na terugkeer zo snel mogelijk vervangen door een notariële akte: de wet geeft zulke testamenten een beperkte levensduur zodra de bijzondere omstandigheden voorbij zijn.