Boek 4 Artikel 51 (4:51 BW)

Legaat van een goed uit de huwelijksgemeenschap

Wanneer een echtgenoot ten laste van zijn gezamenlijke erfgenamen een bepaald goed uit de huwelijksgemeenschap heeft vermaakt, kan de legataris levering van het gehele goed van hen vorderen, doch zij kunnen, voor zover het goed bij de verdeling van de huwelijksgemeenschap aan de andere echtgenoot of diens erfgenamen wordt toebedeeld, volstaan met uitkering van de waarde van het goed. Deze bevoegdheid komt ook toe aan de andere echtgenoot die enig erfgenaam is, en diens erfgenamen.
Het vorige lid is alleen van toepassing indien de huwelijksgemeenschap op het ogenblik dat de beschikking werd gemaakt, nog niet ontbonden was.

Toelichting

Gehuwden in gemeenschap van goederen bezitten hun spullen samen. Legateert een van hen een bepaald goed uit die gemeenschap, dan beschikt hij over iets wat maar voor de helft van hem is. Dit artikel lost dat op. De legataris kan levering van het hele goed vorderen van de gezamenlijke erfgenamen, maar zij hoeven niet altijd het goed zelf te leveren.

De keuze van de erfgenamen

Wordt het goed bij de verdeling van de huwelijksgemeenschap toebedeeld aan de andere echtgenoot of aan diens erfgenamen, dan mogen zij volstaan met uitkering van de waarde van het goed. De langstlevende hoeft dus niet af te staan wat hem of haar bij die verdeling toekomt. Het artikel bepaalt dat deze bevoegdheid ook toekomt aan de andere echtgenoot die enig erfgenaam is, en aan diens erfgenamen.

Wat de legataris krijgt

De legataris staat daarmee niet met lege handen: hij krijgt het goed, of de waarde ervan in geld. Wat hij niet heeft, is een gegarandeerd recht op juist dat voorwerp. Zo blijft de verdeling van de huwelijksgemeenschap bepalend voor wie het goed zelf krijgt.

Alleen bij een legaat uit de tijd van de gemeenschap

Het tweede lid beperkt de regeling tot legaten die zijn gemaakt terwijl de huwelijksgemeenschap nog bestond. Was de gemeenschap op het moment van het maken van de beschikking al ontbonden, dan kunnen de erfgenamen zich niet op dit artikel beroepen om met de waarde te volstaan. Wat de legataris in dat geval kan vorderen, volgt uit de algemene bepalingen over legaten.

Een voorbeeld

Een man legateert zijn verzameling oude grammofoonplaten, die tot de huwelijksgemeenschap behoort, aan zijn neef. Zijn erfgenamen zijn zijn vrouw en zijn twee dochters. Wordt de verzameling bij de verdeling van de huwelijksgemeenschap aan de weduwe toebedeeld, dan kunnen de erfgenamen samen volstaan met het uitkeren van de waarde aan de neef. Komt de verzameling bij die verdeling in de nalatenschap terecht, dan kan de neef levering van de platen zelf vorderen.

In de praktijk

Bij voorwerpen met gevoelswaarde kan de uitkomst zijn dat de legataris geld krijgt in plaats van het voorwerp. Echtgenoten die dat willen voorkomen, kunnen bij de notaris afspraken maken, bijvoorbeeld door het goed bij huwelijkse voorwaarden buiten de gemeenschap te brengen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst