De waarde van al hetgeen een legitimaris krachtens erfrecht verkrijgt, komt in mindering van zijn legitieme portie.
Boek 4 Artikel 71 (4:71 BW)
Erfrechtelijke verkrijgingen die van de portie worden afgetrokken
Wettekst
Toelichting
Een legitimaris die in het testament niet volledig is overgeslagen, kan zijn legitieme portie niet nog eens bovenop zijn erfdeel of legaat opeisen. Dit artikel zegt het kort: wat hij krachtens erfrecht verkrijgt, gaat van zijn legitieme portie af. De legitieme is een bodem, geen aanvullende beloning. Pas als wat hij uit de nalatenschap krijgt minder waard is dan die bodem, houdt hij een vordering over voor het verschil.
Wat er allemaal onder valt
Het artikel spreekt van al hetgeen iemand krachtens erfrecht verkrijgt. Dat is ruim bedoeld en beperkt zich niet tot een erfdeel.
- Een erfdeel. Is de legitimaris tot erfgenaam benoemd, dan telt de waarde van zijn aandeel in de nalatenschap mee.
- Een legaat. Ook een aanspraak uit een legaat, bijvoorbeeld op een geldsom of op een bepaald goed, wordt in mindering gebracht.
- Een vordering uit de wettelijke verdeling. Wat een kind naast de langstlevende echtgenoot van rechtswege als geldvordering krijgt, is eveneens een verkrijging krachtens erfrecht.
Rekenen met waarde, niet met etiketten
Beslissend is de waarde van wat de legitimaris werkelijk krijgt. Een erfdeel in een nalatenschap met veel schulden kan weinig voorstellen; een legaat van een woning juist veel. De vergelijking is dus steeds een vergelijking van bedragen: het bedrag van de legitieme portie, berekend volgens de artikelen 4:64 en 4:65 BW, tegenover de waarde van de erfrechtelijke verkrijging.
Samenhang met de andere aftrekposten
Dit artikel staat niet op zichzelf. Giften aan de legitimaris gaan er volgens artikel 4:70 BW al af. De artikelen 4:72 BW en verder regelen wat er gebeurt als de legitimaris zijn erfstelling of zijn legaat verwerpt: in bepaalde gevallen wordt de waarde daarvan toch afgetrokken, zodat verwerpen zijn vordering niet vergroot. Lees deze bepalingen daarom altijd samen; ieder van hen haalt een ander bedrag van dezelfde portie af.
Een voorbeeld
Een zoon is in het testament tot erfgenaam benoemd voor een klein deel, terwijl het grootste deel naar een goed doel gaat. Hij vindt dat te weinig en beroept zich op zijn legitieme portie. De portie wordt berekend over de legitimaire massa; van dat bedrag gaat de waarde van zijn kleine erfdeel af. Blijft er een tekort, dan heeft hij voor dat tekort een geldvordering. Is zijn erfdeel toevallig meer waard dan zijn portie, dan levert het beroep hem niets op.
In de praktijk
Reken eerst uit wat de nalatenschap u oplevert als u zich niet op uw legitieme portie beroept. Voor veel kinderen die niet zijn onterfd maar zich benadeeld voelen, valt het verschil tegen. Wilt u het beroep toch doen, leg dan op tijd de verklaring af dat u uw legitieme portie wenst te ontvangen: uiterlijk vijf jaar na de sterfdag, en eerder wanneer een belanghebbende u daarvoor een redelijke termijn heeft gesteld (artikel 4:85 BW). Richt die verklaring schriftelijk tot de erfgenamen of tot de executeur die de nalatenschap beheert. Laat de berekening zo nodig door de notaris opstellen.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Hoe telt een voorwaardelijke verkrijging mee?
De erflater had in zijn testament een tweetrapsmaking opgenomen: zijn kinderen waren als bezwaarde erfgenaam onder een ontbindende voorwaarde, met hun eigen kinderen als verwachters. De Hoge Raad overweegt dat een tweetrapsmaking veronderstelt dat de vervulling van de voorwaarde op het moment van overlijden nog toekomstig en onzeker is; was de voorwaarde toen al vervuld, dan wordt niet de bezwaarde erfgenaam, maar uitsluitend de verwachter. Voor de legitieme portie volgt uit de strekking van artikel 4:71 BW dat de invloed van een voorwaarde op de waarde van een erfrechtelijke verkrijging moet worden meegewogen bij de vaststelling van de waarde die in mindering komt op de legitieme portie. Het principale beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.