Boek 4 Artikel 232 (4:232 BW)

Inbreng is een zaak tussen de erfgenamen onderling. Dit artikel bevestigt dat op twee punten. Ten eerste verandert een verplichting tot inbreng niets aan de aansprakelijkheid van de erfgenamen tegenover de schuldeisers van de nalatenschap. Ten tweede reist het recht op inbreng of de plicht tot inbreng mee wanneer een erfdeel op een ander overgaat.

De schuldeiser staat erbuiten

Een schuldeiser van de nalatenschap heeft niets te maken met de vraag of een van de kinderen bij leven een schenking kreeg en die moet inbrengen. Zijn positie wordt bepaald door de gewone regels: hij verhaalt zich op de goederen van de nalatenschap en, bij een erfgenaam die zuiver heeft aanvaard, ook op diens eigen vermogen. Wie beneficiair aanvaardde, blijft beschermd, ook als hij een forse inbrengplicht heeft.

Dat werkt ook de andere kant op. Een erfgenaam kan tegen een schuldeiser niet aanvoeren dat hij per saldo weinig uit de nalatenschap krijgt doordat zijn schenking wordt ingebracht. Inbreng verkleint zijn aandeel in de verdeling, niet zijn aansprakelijkheid.

Waarom die scheiding logisch is

De inbreng dient de gelijkheid tussen de erfgenamen: het corrigeert dat de een bij leven al iets ontving en de ander niet. De aansprakelijkheid voor schulden dient een ander doel, namelijk de bescherming van wie nog geld van de overledene te vorderen heeft. Die twee stelsels moeten elkaar niet raken, anders zou een familieafspraak over schenkingen invloed krijgen op de verhaalspositie van derden.

Als het erfdeel overgaat

• Bij vererving. Overlijdt een erfgenaam voordat de nalatenschap is verdeeld, dan gaat zijn erfdeel over op zijn eigen erfgenamen, met het recht op inbreng of de plicht tot inbreng erbij.
• Bij overdracht. Draagt een erfgenaam zijn erfdeel over, dan volgt de inbreng dat erfdeel; de verkrijger kan de inbreng van anderen verlangen of moet zelf inbrengen.
• Niet los te knippen. U kunt uw erfdeel dus niet overdragen en de inbrengplicht bij uzelf houden, en evenmin het recht op inbreng achterhouden.

Een voorbeeld. Drie kinderen erven; een van hen moet een schenking van dertigduizend euro inbrengen. Voordat de verdeling rond is, overlijdt hij. Zijn erfdeel gaat over op zijn dochter. Zij treedt in zijn positie: bij de verdeling wordt de dertigduizend euro op het aandeel dat zij heeft verkregen in mindering gebracht. Intussen kan een schuldeiser van de nalatenschap die nog niet is voldaan zich gewoon op de boedel verhalen, zonder zich om de inbreng te bekommeren.

In de praktijk

Bent u schuldeiser, laat u dan niet afhouden met het argument dat de familie eerst de schenkingen moet uitzoeken; uw verhaal staat daar los van. Bent u erfgenaam en overweegt u uw erfdeel over te dragen, breng de koper of verkrijger dan op de hoogte van een inbrengplicht die eraan hangt, want die gaat mee en beïnvloedt de waarde. Erft u van iemand die zelf nog erfgenaam was in een onverdeelde nalatenschap, vraag dan naar oude schenkingsstukken; de inbreng die u overneemt kan uw uitkering aanzienlijk verlagen of juist verhogen.