Boek 4 Artikel 212 (4:212 BW)

De wet trekt hier een harde grens. Heeft een door de rechter benoemde vereffenaar of de wettelijke vertegenwoordiger van een erfgenaam met opzet goederen van de nalatenschap buiten het bereik van de schuldeisers gebracht, en lijden die daardoor schade, dan kunnen zij bij hem persoonlijk aankloppen. Zij kunnen betaling van hun vordering eisen, en niet slechts een vergoeding van wat zij precies zijn misgelopen.

Wie het betreft

• De door de rechter benoemde vereffenaar. Hij beheert de boedel voor rekening van anderen en heeft de sleutels van het hele vermogen in handen.

- De wettelijke vertegenwoordiger van een erfgenaam. Bijvoorbeeld de ouder die namens zijn kind optreedt en over goederen van de nalatenschap beschikt.

De maatstaf: opzet

Het artikel bepaalt dat het moet gaan om opzettelijk onttrekken van goederen der nalatenschap aan het verhaal van schuldeisers. Denk aan goederen laten verdwijnen, ze om niet overdragen aan een familielid of ze buiten de boedelbeschrijving houden zodat niemand ernaar vraagt.

Wat de schuldeiser kan eisen

Het artikel bepaalt dat de schuldeisers der nalatenschap van de vereffenaar of vertegenwoordiger de voldoening van hun vordering kunnen eisen, voor zover hij niet bewijst dat hun schade op een lager bedrag moet worden gesteld. Dat bewijs kan bijvoorbeeld bestaan uit een taxatie van de onttrokken goederen of uit een berekening van wat de schuldeiser bij een behoorlijke vereffening zou hebben ontvangen.

Een voorbeeld. Een vereffenaar verkoopt de auto en het gereedschap uit de nalatenschap voor een symbolisch bedrag aan een kennis en vermeldt de opbrengst niet. Twee schuldeisers blijven onbetaald. Zij kunnen hem rechtstreeks aanspreken voor hun volledige vorderingen. Wil hij het bedrag verlagen, dan zal hij moeten aantonen dat de goederen minder waard waren dan zij stellen; kan hij dat niet, dan betaalt hij het volle bedrag uit eigen zak.

Het belang voor de erfgenamen

De erfgenamen worden door dit artikel niet rechtstreeks een vordering gegeven; het spreekt alleen van schuldeisers der nalatenschap. Toch raakt het ook hen. Verdwijnen er goederen, dan blijft er minder over nadat de schuldeisers zijn voldaan, en het eventuele overschot dat hun zou toekomen wordt kleiner. Zij kunnen de rechter vragen in te grijpen en de vereffenaar te laten ontslaan. Voor een wettelijk vertegenwoordiger geldt dat zijn handelen namens het kind dat erft in de eerste plaats dat kind zelf kan benadelen; dit artikel voegt daar een persoonlijke aansprakelijkheid tegenover de schuldeisers aan toe.

In de praktijk

Een schuldeiser die goederen mist die volgens hem bestonden, kan dat schriftelijk melden bij de kantonrechter of de rechter-commissaris en om inzage in de boedelbeschrijving vragen. Hoe eerder dat gebeurt, hoe groter de kans dat de goederen nog te traceren zijn.