Boek 4 Artikel 55 (4:55 BW)

Wie een testament mag maken

Behalve zij die handelingsbekwaam zijn, kunnen ook minderjarigen die de leeftijd van zestien jaren hebben bereikt, en zij die op een andere grond dan wegens hun lichamelijke of geestelijke toestand onder curatele zijn gesteld, uiterste wilsbeschikkingen maken.
Hij die wegens zijn lichamelijke of geestelijke toestand onder curatele staat, kan slechts met toestemming van de kantonrechter uiterste wilsbeschikkingen maken. De kantonrechter kan aan zijn toestemming voorwaarden verbinden.
De bekwaamheid van de erflater wordt beoordeeld naar de staat, waarin hij zich bevond op het ogenblik dat de beschikking werd gemaakt.

Toelichting

Een testament maken is een persoonlijke handeling en de wet stelt daaraan eigen eisen, die afwijken van de gewone regels over handelingsbekwaamheid. Naast iedereen die handelingsbekwaam is, kunnen ook minderjarigen van zestien jaar en ouder een uiterste wilsbeschikking maken. Hetzelfde geldt voor wie onder curatele staat om een andere reden dan zijn lichamelijke of geestelijke toestand.

De minderjarige vanaf zestien

Voor gewone rechtshandelingen heeft een minderjarige toestemming van zijn ouders of voogd nodig, maar voor een testament niet. Vanaf zijn zestiende kan hij zelfstandig naar de notaris en daar bepalen wie zijn vermogen na zijn overlijden krijgt, bijvoorbeeld geld dat hij al heeft geërfd of als schadevergoeding heeft ontvangen. Wel blijven de bijzondere verboden gelden die de wet aan een making door een minderjarige verbindt, zoals het verbod om de eigen voogd te bevoordelen.

Curatele wegens de eigen toestand

Staat iemand onder curatele wegens zijn lichamelijke of geestelijke toestand, dan ligt het anders. Hij kan alleen een uiterste wilsbeschikking maken met toestemming van de kantonrechter, die daaraan voorwaarden kan verbinden. De curator kan het niet voor hem doen, want een testament kan alleen persoonlijk worden gemaakt. De toets ligt dus bij de rechter en niet bij de vertegenwoordiger.

Het moment van beoordelen

Het derde lid legt het beoordelingsmoment vast: het gaat om de staat waarin de erflater verkeerde op het ogenblik dat de beschikking werd gemaakt. In de praktijk is dat de dag waarop het testament bij de notaris wordt getekend. Wat er vóór of na die dag met de gezondheid van de erflater gebeurde, is alleen van belang voor zover het iets zegt over zijn toestand op dat ene moment.

Een voorbeeld

Een man met een gevorderde dementie wordt onder curatele gesteld en wil daarna zijn testament wijzigen ten gunste van zijn verzorgende dochter. Dat kan alleen met toestemming van de kantonrechter, die kan beoordelen of hij zijn wil nog kan bepalen en die voorwaarden kan stellen. Zonder die toestemming voldoet de wijziging niet aan de eis van het tweede lid.

In de praktijk

De notaris beoordeelt bij het passeren of de erflater zijn wil kan bepalen en legt dat vast; bij twijfel schakelt hij een arts in. Komt het testament later ter discussie, dan is die vastlegging een belangrijk stuk om de toestand op de dag van ondertekening te reconstrueren. Wilt u zeker weten dat een testament standhoudt, laat het dan maken zolang er nog geen twijfel over de gezondheid is.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst