Boek 4 Artikel 166 (4:166 BW)

Onder bewind staan betekent niet dat de rechthebbende nergens meer over gaat. Dit artikel trekt de grens. Hij mag zelf handelingen verrichten die dienen tot gewoon onderhoud van de goederen die hij in gebruik heeft, en hij mag doen wat geen uitstel kan lijden. Al het andere beheer komt uitsluitend aan de bewindvoerder toe. De rechthebbende blijft eigenaar; wat hij mist, is de vrije zeggenschap over het beheer.

Gewoon onderhoud

Het gaat om de dagelijkse zorg voor wat hij zelf gebruikt: een kapotte kraan laten repareren, de tuin laten snoeien, de cv laten onderhouden, kleine rekeningen voor het gebruik voldoen. Zulke handelingen hoeven niet langs de bewindvoerder. Groot onderhoud, een verbouwing of het aangaan van een langlopend contract vallen er niet onder; dat is beheer en dus zaak van de bewindvoerder.

Wat geen uitstel kan lijden

Daarnaast mag de rechthebbende handelen bij spoed. Waait het dak eraf, staat er water in de kelder of dreigt een termijn te verlopen, dan mag hij ingrijpen. De maatstaf zit in de handeling zelf: uitstel moet werkelijk niet mogelijk zijn. Deze bevoegdheid komt de rechthebbende naast die van de bewindvoerder toe, zodat er bij spoed altijd iemand is die kan handelen.

De rest is aan de bewindvoerder

Voor het overige is het beheer exclusief. Een huurder zoeken of een aannemer inschakelen voor een verbouwing: dat doet de bewindvoerder. Handelt de rechthebbende toch, dan is hij onbevoegd, en dat kan gevolgen hebben voor de geldigheid van wat hij deed. Op grond van artikel 4:169 BW mag de bewindvoerder met toestemming van de rechthebbende de in artikel 4:167 lid 1 BW bedoelde handelingen verrichten, geld lenen of de rechthebbende als borg of hoofdelijk schuldenaar verbinden, en een overeenkomst tot beëindiging van een geschil aangaan; is het bewind uitsluitend of mede in het belang van een ander ingesteld, dan is ook toestemming van die ander vereist, en blijft toestemming uit, dan kan de kantonrechter haar desverzocht door zijn machtiging vervangen. Voor handelingen die verder gaan dan gewoon onderhoud en rechtstreeks zien op een goed dat onder het bewind valt, geeft artikel 4:167 BW aan wat de rechthebbende met medewerking of toestemming van de bewindvoerder wel kan.

Een zoon woont in het huis dat hij van zijn moeder heeft geërfd en dat onder bewind staat. Hij laat zelf de verwarmingsketel onderhouden en een gebroken ruit vervangen; dat mag. Wil hij het huis verhuren of een dakkapel laten plaatsen, dan is dat beheer en moet de bewindvoerder eraan te pas komen.

In de praktijk

Voor de rechthebbende geldt als vuistregel: dagelijkse zorg voor wat hij gebruikt valt onder zijn eigen bevoegdheid, wat de waarde of de bestemming van het goed raakt loopt via de bewindvoerder. Bij twijfel voorkomt overleg met de bewindvoerder dat een afspraak achteraf ongeldig blijkt. Wie bij spoed handelt, kan later beter uitleggen waarom uitstel niet mogelijk was als hij dat direct vastlegt en de bewindvoerder informeert. Een bewindvoerder die bereikbaar is en duidelijk maakt wat de rechthebbende zelf mag, voorkomt afspraken die achteraf niet blijken te kloppen.