Boek 4 Artikel 60 (4:60 BW)

De uitsluiting van leermeesters, zorgverleners en verzorgingsinstellingen zou in sommige gevallen te ver gaan. Dit artikel corrigeert dat met twee uitzonderingen. Beide zijn bedoeld om te voorkomen dat een op zichzelf normale en begrijpelijke making sneuvelt op een regel die tegen misbruik is geschreven.

Beloning voor bewezen diensten

De eerste uitzondering geldt voor een beschikking die is bedoeld als vergelding van bewezen diensten en die de vorm van een legaat heeft. Een erfstelling valt er dus niet onder. Bovendien moet de omvang in verhouding staan: er wordt gekeken naar het vermogen van de erflater én naar de aard en de omvang van de diensten die hem zijn bewezen. Een bescheiden bedrag als dank kan door de beugel; een groot deel van het vermogen niet.

Naaste familie en de echtgenoot

De tweede uitzondering betreft makingen aan iemand die bloedverwant of aanverwant tot de vierde graad is, of de echtgenoot van de erflater. Binnen die kring is een making zo gewoon dat er geen reden is haar verdacht te maken. Zo blijft de zorgende dochter, de neef die geestelijk verzorger is of de echtgenoot die de dagelijkse verpleging deed, gewoon begunstigd.

Waarom deze correctie nodig is

Zonder deze uitzonderingen zou iedereen die tegelijk familie en verzorger is buiten de boot vallen, en dat is nu juist de meest voorkomende situatie in Nederland. De wet mikt op de buitenstaander die profiteert van afhankelijkheid, niet op de familie die zorgt. De grens loopt langs de verwantschap en langs de verhouding tussen dienst en beloning.

Een voorbeeld

Een bejaarde man laat in zijn testament een bedrag na aan de verpleegkundige die hem tijdens zijn laatste ziekte thuis verzorgde. Zij hoort tot de kring die het vorige artikel uitsluit. Is dat bedrag een redelijke vergoeding voor haar diensten, gezien zijn vermogen, dan houdt het legaat toch stand. Benoemt hij haar tot enig erfgenaam, dan valt die making niet onder de uitzondering.

In de praktijk

Wie iemand buiten de familie wil bedanken die ook zorg verleent, kan dat het beste doen in de vorm van een legaat met een duidelijke motivering en in een omvang die in verhouding staat tot het vermogen. Voor erfgenamen geldt: een making aan een zorgverlener is niet automatisch aantastbaar. Kijk eerst of een van deze twee uitzonderingen van toepassing is.