Boek 4 Artikel 40 (4:40 BW)

Aanvang van de termijnen als de erflater vermist was

Indien ten aanzien van de erflater afdeling 2 of 3 van titel 18 van Boek 1 is toegepast, lopen de termijnen, genoemd in lid 1 van artikel 28, de leden 2 en 3 van artikel 31, de tweede zin van het eerste lid, de eerste zin van het tweede lid en de eerste zin van het derde lid van artikel 37, alsmede het vierde lid van artikel 38 vanaf de dag waarop de beschikking, bedoeld in artikel 417 lid 1 onderscheidenlijk artikel 427 lid 1 van Boek 1, in kracht van gewijsde is gegaan.

Toelichting

De wettelijke rechten van de langstlevende en van de kinderen zijn aan strakke termijnen gebonden, en die beginnen te lopen bij het overlijden. Bij iemand die vermist is of van wie geen lichaam is gevonden, is dat moment juist onzeker. Dit artikel lost dat op door de termijnen pas te laten aanvangen op de dag waarop de rechterlijke beschikking in kracht van gewijsde is gegaan.

Om welke situatie het gaat

Het artikel verwijst naar twee afdelingen van titel 18 van Boek 1. Afdeling 2 regelt de beschikking houdende vaststelling van vermissing (artikel 1:417 lid 1 BW). Afdeling 3 regelt de beschikking waarin de rechter verklaart dat iemand is overleden (artikel 1:427 lid 1 BW). Zolang geen van beide beschikkingen in kracht van gewijsde is gegaan, schuift dit artikel niets op. Ook een maatregel die alleen het vermogen van een afwezige onder beheer stelt, valt er niet onder.

Welke termijnen verschuiven

De verschuiving raakt de belangrijkste termijnen uit deze titel.

De zes maanden waarin de echtgenoot de woning en de inboedel mag blijven gebruiken.
De termijnen voor het vruchtgebruik: het verklaren van de aanspraak en de verjaring van de rechtsvordering.
De termijnen voor de sommen ineens: het verklaren, de opeisbaarheid en de verjaring.

- De termijn van een jaar waarbinnen een kind kan vragen om overdracht van de bedrijfsgoederen.

Waarom dit redelijk is

Zonder deze regel zouden termijnen verstrijken terwijl niemand nog wist dat er een nalatenschap was. De familie van een vermiste zou zijn rechten dan zijn kwijtgeraakt door enkel tijdsverloop. De wet koppelt het startpunt daarom aan het moment waarop er duidelijkheid is, en niet aan een datum die achteraf wordt vastgesteld.

Een voorbeeld

Een man verdwijnt tijdens een zeiltocht en wordt nooit gevonden. Na verloop van tijd stelt de rechtbank op verzoek van zijn vrouw zijn vermissing vast. Zijn echtgenote kan vanaf het moment dat die beschikking in kracht van gewijsde is gegaan nog aanspraak maken op vruchtgebruik van de woning, en zijn studerende zoon kan dan nog verklaren dat hij een som ineens wil ontvangen.

In de praktijk

Noteer de datum waarop de beschikking in kracht van gewijsde ging en reken alle termijnen vanaf dat moment. Bewaar de beschikking bij de stukken van de nalatenschap, want banken en verzekeraars vragen ernaar. Verder verandert er niets: inhoudelijk gelden dezelfde eisen en dezelfde bewijslast als bij een gewoon overlijden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst