Boek 4 Artikel 20 (4:20 BW)

Als de langstlevende ouder is hertrouwd en daarna overlijdt, dreigt het vermogen van de eerst overleden ouder in de familie van de stiefouder te verdwijnen. Dit artikel voorkomt dat. Was de langstlevende ouder bij zijn overlijden gehuwd, dan moet de stiefouder op verzoek van het kind goederen overdragen tot ten hoogste het bedrag van diens vordering, verhoogd met de rentevermeerdering.

Het verschil met het eerdere wilsrecht

Bij het wilsrecht rond een voorgenomen huwelijk krijgt het kind slechts de bloot eigendom en houdt de ouder het vruchtgebruik. Hier ligt dat anders: van een voorbehoud van vruchtgebruik is geen sprake, zodat het kind de goederen volledig verkrijgt. Dat is logisch, want de ouder die het gebruik nodig had, is overleden. De stiefouder heeft op deze goederen geen aanspraak meer.

Op wie de verplichting rust

In de regel is dat de stiefouder, namelijk wanneer de nalatenschap van de langstlevende ouder opnieuw volgens de wettelijke verdeling is verdeeld en de goederen dus bij hem terecht zijn gekomen. Gebeurt dat niet, bijvoorbeeld omdat de langstlevende ouder de wettelijke verdeling in zijn testament had uitgesloten, dan rust de verplichting op de erfgenamen van die ouder.

Wat het kind moet doen

Het recht werkt niet vanzelf. Het kind moet erom verzoeken, en het krijgt goederen tot ten hoogste de waarde van zijn vordering; de waarde daarvan wordt op zijn aanspraak in mindering gebracht. Welke goederen hiervoor in aanmerking komen, bepaalt artikel 4:24 BW: het gaat om goederen die uit de nalatenschap van de eerst overleden ouder of uit de door dat overlijden ontbonden gemeenschap stammen.

Een voorbeeld

Een moeder overlijdt en laat een echtgenoot en een zoon na; de zoon krijgt een vordering. De vader hertrouwt en overlijdt jaren later. Zijn nieuwe echtgenote krijgt via de wettelijke verdeling opnieuw alle goederen. De zoon verzoekt haar om overdracht en krijgt de goederen die oorspronkelijk uit de nalatenschap van zijn moeder komen, dit keer volledig en zonder dat er nog een vruchtgebruik op rust.

In de praktijk

Houd bij een tweede huwelijk van een ouder de administratie goed bij, want jaren later moet blijken welke goederen uit welke nalatenschap komen. Doe het verzoek schriftelijk en laat de overdracht via een notaris verlopen. Blijkt de stiefouder niet mee te werken, dan kan nakoming worden gevorderd; het gaat hier om een wettelijke verplichting en niet om een gunst.