Boek 4 Artikel 229 (4:229 BW)

Veel mensen denken dat schenkingen tijdens het leven bij de verdeling van de erfenis altijd worden verrekend. Dat is niet zo. De hoofdregel van dit artikel is precies andersom: een erfgenaam hoeft de waarde van een gift alleen in te brengen als de erflater dat heeft voorgeschreven. Zonder zo'n voorschrift blijft de gift buiten de verdeling en houdt de begiftigde wat hij kreeg, naast zijn volle erfdeel.

Wanneer er wel moet worden ingebracht

De erflater kan de inbreng op twee momenten voorschrijven: bij de gift zelf, bijvoorbeeld in de schenkingsovereenkomst, of later bij uiterste wilsbeschikking. Het gaat om zijn wil, niet om die van de andere kinderen. Vinden zij een schenking oneerlijk maar heeft de ouder niets bepaald, dan is er langs deze weg niets te doen.

Wat inbreng betekent

Inbreng houdt in dat de waarde van de gift meetelt bij de verdeling ten behoeve van de mede-erfgenamen. De begiftigde hoeft het geschonken goed niet terug te geven; het gaat om de waarde, die op zijn aandeel drukt. Zo krijgt hij per saldo minder uit de boedel dan de anderen, in de mate waarin hij bij leven al iets ontving.

Herroepen van de inbrengplicht

Heeft de erflater bij de gift inbreng opgelegd, dan kan hij daar later op terugkomen. Het tweede lid maakt uitdrukkelijk mogelijk dat een bij de gift opgelegde verplichting tot inbreng bij uiterste wilsbeschikking ongedaan wordt gemaakt. De erflater houdt dus tot het einde de regie: hij kan bij zijn testament besluiten dat de schenking aan zijn dochter toch buiten de verdeling blijft.

• Bij de gift. De schenkingsovereenkomst of de akte vermeldt dat de waarde bij de verdeling moet worden ingebracht.
• Bij testament. De uiterste wil legt inbreng op, of neemt een eerder opgelegde inbrengplicht juist weg.

Een voorbeeld. Een vader schenkt zijn oudste zoon vijftigduizend euro voor een huis en laat in de schenkingsakte opnemen dat die gift moet worden ingebracht. Tien jaar later maakt hij een testament waarin hij bepaalt dat de schenking niet hoeft te worden ingebracht, omdat de andere kinderen intussen op andere wijze zijn geholpen. Bij de verdeling telt de schenking dan niet mee.

Verwar inbreng niet met de legitieme portie

Inbreng regelt de verhouding tussen de erfgenamen onderling bij de verdeling. De legitieme portie, het deel waarop een kind aanspraak houdt ook als het is onterfd, is iets anders: dat is een geldvordering met een eigen berekening en eigen regels. Een gift kan bij die berekening op haar eigen manier meetellen. Wie beide door elkaar haalt, komt bij de verdeling op verkeerde bedragen uit.

In de praktijk

Schenkt u aan een van uw kinderen en wilt u dat het later verrekend wordt, leg dat dan uitdrukkelijk vast; zonder vastlegging gebeurt er niets. Bent u erfgenaam en meent u dat een schenking moet worden ingebracht, vraag dan naar de schenkingsstukken en naar het testament. Bewaar als begiftigde zelf ook de papieren: zij bepalen of u iets moet inbrengen en hoeveel.