Artikel 639 Rechtsvordering (639 Rv)

Een dispache, de berekening van de avarij-grosse, kan alleen kloppen als de dispacheur de feiten kent: welke lading was aan boord, wat was zij waard, welke kosten zijn gemaakt, wat is er verloren gegaan. Die informatie zit bij de betrokken partijen. Artikel 639 Rv verplicht hen daarom alle inlichtingen en documenten te verstrekken die de dispacheur voor zijn werk vraagt.

Een ruime verplichting

De wet formuleert de plicht breed: iedere inlichting en alle documenten die de dispacheur vraagt voor het opstellen van de dispache. Er is geen lijstje waarachter een partij zich kan verschuilen. Wel is de begrenzing dat het om gegevens moet gaan die hij voor die berekening nodig heeft; het is geen algemene bevoegdheid om in andermans administratie te kijken.

De verplichting rust op de belanghebbenden bij de avarij-grosse: de scheepseigenaar of rompbevrachter, de ladingbelanghebbenden en in de praktijk vaak hun verzekeraars. Iedereen die recht kan hebben op een vergoeding of moet bijdragen, hoort er dus aan mee te werken.

Wat er gebeurt bij weigering

Het tweede lid geeft de sanctie, en die is stevig. Voldoet een partij niet aan haar verplichting, dan mag de dispacheur zich de noodzakelijke inlichtingen of documenten zelf verschaffen, en die gegevens worden vermoed juist te zijn.

Dat vermoeden is precies waar het pijn doet. De dispacheur werkt dan verder met wat hij elders heeft gevonden: gegevens van derden, marktwaarden, aannames op basis van de vervoersdocumenten. Die gegevens gelden als juist zolang de partij die niet meewerkte ze niet ontzenuwt. Het tegendeel sluitend bewijzen hoeft zij niet, tegenbewijs is genoeg, maar zij is wel degene die aan zet is.

Waarom de wet zo streng is

Een avarij-grosse raakt veel partijen tegelijk en de omslag kan pas worden gemaakt als het totaalbeeld compleet is. Zou één partij de zaak kunnen ophouden door niets te sturen, dan zouden alle anderen daaronder lijden. De regeling zorgt ervoor dat de dispache toch tot stand komt en dat het nadeel terechtkomt bij degene die niet meewerkte.

Een voorbeeld

Na het overboord zetten van deklading vraagt de dispacheur alle ladingbelanghebbenden om facturen en vrachtdocumenten. Eén partij reageert niet. De dispacheur stelt de waarde van die lading vast op basis van de gegevens die hij wel heeft. Die waardering geldt als juist, tenzij die partij haar alsnog met tegenbewijs weet te ontkrachten.

In de praktijk

Voor de belanghebbende: lever aan wat wordt gevraagd, en doe dat op tijd. Niet reageren levert geen uitstel op maar een berekening waarop u geen invloed hebt gehad.

Voor de dispacheur betekent dit dat hij niet stil hoeft te vallen. Wel doet hij er goed aan vast te leggen wat hij heeft gevraagd, wanneer, en waarop hij zijn eigen gegevens heeft gebaseerd; die verantwoording komt terug wanneer de dispache op grond van artikel 641 Rv aan de rechtbank wordt voorgelegd.