Artikel 641a Rechtsvordering (641a Rv)

Een dispache is de afrekening die wordt opgemaakt wanneer tijdens een zeereis kosten of schade zijn gemaakt in het gemeenschappelijk belang van schip en lading. Die last wordt vervolgens omgeslagen over alle betrokkenen, en over de verdeling ontstaat gemakkelijk ruzie. Artikel 641a Rv geeft iedere betrokkene die zich niet in de afrekening kan vinden een eigen ingang: hij verzoekt de rechtbank Rotterdam de dispache te herzien.

Wie het verzoek kan doen

De kring van personen die dit kan vragen, wordt afgebakend door de verwijzing naar artikel 638 Rv. Alleen wie daar wordt aangewezen, kan om herziening vragen. Het gaat om twee situaties die de wet naast elkaar zet: de dispache is aan de betrokkene toegezonden, of zij ligt ter griffie van de rechtbank Rotterdam. In beide gevallen kan hij kennisnemen van de uitkomst en is het moment aangebroken om te reageren.

Ieder van hen kan zelfstandig optreden. Wie het niet eens is met de hem toebedeelde bijdrage hoeft dus niet af te wachten of een ander in actie komt.

Aan het verzoek zit een praktische eis vast. Ligt er nog geen exemplaar bij de rechtbank, dan zorgt de verzoeker daar zelf voor: hij legt een exemplaar of een uittreksel ter griffie neer. Zonder het stuk zelf kan de rechtbank niet beoordelen wat er precies wordt bestreden.

Bij welke rechter

De wet wijst één rechtbank aan: die te Rotterdam. Daar zijn de zee- en binnenvaartzaken geconcentreerd, zodat de kennis over averij, vervoer en scheepsbelangen op één plek zit. Het gaat om een verzoekschriftprocedure, dus de uitkomst is een beschikking en niet een vonnis.

Wat de rechtbank beslist

De rechtbank kan de bezwaren delen. Dan gaat zij niet tot homologatie over en volgt het traject van artikel 641b Rv: de dispache wordt aangepast aan haar beslissing of ingetrokken.

Deelt zij de bezwaren niet, dan bepaalt het tweede lid wat er gebeurt. De afwijzing van het verzoek is geen kale afwijzing: in hetzelfde besluit homologeert de rechtbank de dispache. Homologeren betekent hier goedkeuren. De afrekening zoals zij er ligt, wordt daarmee de vastgestelde uitkomst voor alle betrokkenen, en zij krijgt na het onherroepelijk worden van die beschikking kracht als executoriale titel volgens artikel 641d Rv.

Een voorbeeld

Na een brand in het ruim worden lading geblust en schip gesleept. De dispacheur slaat die kosten om en rekent een ladingbelanghebbende een bijdrage toe die deze veel te hoog vindt, omdat een deel van zijn partij volgens hem al verloren was. Hij verzoekt de rechtbank Rotterdam om herziening en legt daarbij, als dat nog niet was gebeurd, een exemplaar van de dispache ter griffie neer.

In de praktijk

Voor wie betwist: reken erop dat betwisten niet vrijblijvend is. Wie de dispache aanvecht, kan op verzoek van een ander worden verplicht zekerheid te stellen volgens artikel 641c Rv, en loopt bij homologatie het risico van de schadeplicht uit artikel 641b Rv.

Voor wie zich wel in de afrekening kan vinden: houd in de gaten of een ander herziening vraagt. De beslissing raakt de gezamenlijke afrekening, en het is verstandig uw eigen standpunt in die procedure naar voren te brengen in plaats van de uitkomst af te wachten.