Artikel 474d Rechtsvordering (474d Rv)

Bij beslag op aandelen op naam gaat het exploot naar de vennootschap, niet naar de aandeelhouder zelf. Zonder extra regel zou hij pas veel later merken dat zijn belang vastligt. Artikel 474d Rv voorkomt dat. De deurwaarder moet de geëxecuteerde onverwijld, zo mogelijk nog dezelfde dag, schriftelijk laten weten dat er beslag is gelegd, en daarnaast binnen acht dagen een afschrift van het exploot aan hem betekenen.

De schriftelijke mededeling is bedoeld voor de snelheid: de aandeelhouder hoort meteen wat er speelt, zodat hij niet onwetend iets met zijn aandelen doet wat toch geen effect heeft. De betekening binnen acht dagen is de formele stap. Daarmee krijgt hij het stuk zelf in handen, inclusief de titel waarop het beslag berust, en kan hij beoordelen of het beslag klopt en of hij er iets tegen wil ondernemen.

De sanctie op te laat betekenen

Op de termijn van acht dagen staat een zware sanctie: blijft de betekening uit, dan vervalt het beslag. Er is dan geen beslag meer, ook al is het exploot correct aan de vennootschap uitgebracht en staat de aantekening in het register. De schuldeiser die alsnog wil executeren, moet opnieuw beginnen, met alle kosten en risico's van dien. Voor de aandeelhouder is dat het spiegelbeeld: reken na wanneer de betekening is gedaan, want een te late betekening is een concreet en hard verweer.

De aandeelbewijzen inleveren

Zijn er voor de beslagen aandelen aandeelbewijzen uitgegeven, dan moet de geëxecuteerde die aan de deurwaarder geven, zo mogelijk al bij de betekening van het exploot. Datzelfde geldt voor de eventuele dividendbewijzen en talons die erbij horen. Kan hij ze niet zelf overhandigen omdat een ander ze onder zich heeft, dan moet hij doen wat nodig is om ze bij de deurwaarder te krijgen.

• Medewerking van een derde. Is de hulp van een derde nodig, bijvoorbeeld van een instelling die de stukken bewaart, dan is die derde verplicht mee te werken, tegen vergoeding van zijn kosten.

- Weigert de derde. Dan geldt de regeling van artikel 444b Rv, waarmee de deurwaarder tegenwerking bij een beslag kan doorbreken.

Wat de deurwaarder met de stukken doet

De deurwaarder houdt de aandeelbewijzen niet zomaar in een la. In afwachting van de executoriale verkoop behandelt hij ze volgens artikel 445 Rv, de regeling over de bewaring van in beslag genomen goederen. De stukken liggen dus onder een geordend regime, zodat ze niet zoekraken en de aandeelhouder ze terugkrijgt als het beslag alsnog vervalt of wordt opgeheven.

Een voorbeeld

Een schuldeiser legt op maandag beslag op de aandelen van een ondernemer in zijn eigen holding. De deurwaarder stuurt de ondernemer diezelfde dag een brief en betekent hem later die week het exploot. De ondernemer weet daardoor voor het weekend dat een lopende verkoop van zijn aandelen niet zonder meer kan doorgaan, en hij heeft de stukken in handen om te beoordelen of het beslag terecht is.

In de praktijk

Wie te horen krijgt dat er beslag ligt op zijn aandelen, doet er goed aan drie data te noteren: de dag van het exploot aan de vennootschap, de dag van de mededeling en de dag van de betekening. Zit er meer dan acht dagen tussen het beslag en de betekening, dan is het beslag vervallen. Ligt de betekening wel op tijd, dan is de volgende vraag of de deurwaarder de aandeelbewijzen mag opvragen en of er reden is om de executie via de rechter aan te vechten.